Έντονη πολιτική αντιπαράθεση έχει ξεσπάσει στην Πολωνία μετά την απόφαση του εθνικιστή Προέδρου Karol Nawrocki να αφαιρέσει από τον Ουκρανό Πρόεδρο Volodymyr Zelenskyy το ανώτατο πολωνικό παράσημο, το Τάγμα του Λευκού Αετού (Order of the White Eagle).
Ο πρωθυπουργός Donald Tusk κατηγόρησε ευθέως τον Πρόεδρο της χώρας για σοβαρό στρατηγικό λάθος, προειδοποιώντας ότι η απόφαση μπορεί να υπονομεύσει τη θέση της Πολωνίας στις εξελίξεις γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία και τη μελλοντική ανοικοδόμηση της χώρας.
«Στην πολιτική, το λάθος είναι χειρότερο από το έγκλημα»
Ο Nawrocki ανακοίνωσε την ανάκληση της τιμητικής διάκρισης την περασμένη Παρασκευή, ως αντίδραση στην απόφαση του Zelenskyy να δώσει το όνομα «Ήρωες της UPA» σε ουκρανική στρατιωτική μονάδα.
Για την κυβέρνηση του Donald Tusk, ωστόσο, προτεραιότητα παραμένει η διατήρηση του πρωταγωνιστικού ρόλου της Πολωνίας ως βασικού συμμάχου του Κιέβου απέναντι στη Ρωσία.
Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Πολωνός πρωθυπουργός προειδοποίησε:
«Η εμπλοκή στην πολιτική σύγκρουση μεταξύ πολιτικών στην Πολωνία και την Ουκρανία αποτελεί στρατηγικό λάθος που θα κοστίσει και στις δύο πλευρές: επιχειρηματικά, γεωπολιτικά και σε επίπεδο φήμης».
Και πρόσθεσε χαρακτηριστικά:
«Στην πολιτική, όπως είναι γνωστό, το λάθος είναι χειρότερο από το έγκλημα».
Η Πολωνία θέλει ηγετικό ρόλο στην ανοικοδόμηση της Ουκρανίας
Η κυβέρνηση της Βαρσοβίας θεωρεί ότι οι στενές σχέσεις με το Κίεβο αποτελούν σημαντικό γεωπολιτικό και οικονομικό πλεονέκτημα.
Η επιρροή της Πολωνίας έχει ενισχυθεί σημαντικά μετά τη ρωσική εισβολή του 2022, ενώ πολωνικές επιχειρήσεις προσδοκούν να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στα έργα ανοικοδόμησης της Ουκρανίας.
Η ένταση έρχεται λίγες ημέρες πριν από τη Διάσκεψη για την Ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, που θα πραγματοποιηθεί στο Γκντανσκ.
Ο Tusk είχε παρουσιάσει τη διάσκεψη ως ευκαιρία αποτίμησης των πρώτων απτών αποτελεσμάτων της πολωνο-ουκρανικής συνεργασίας.
Ωστόσο, μέχρι τη Δευτέρα παρέμενε ασαφές εάν ο Zelenskyy θα συμμετάσχει τελικά στη συνάντηση, γεγονός που προκαλεί ανησυχία στη Βαρσοβία.
Domański: Οι πολωνικές επιχειρήσεις θέλουν συμβόλαια στην Ουκρανία
Ο υπουργός Οικονομικών Andrzej Domański υπογράμμισε ότι οι καλές σχέσεις με την Ουκρανία συνδέονται άμεσα με τα οικονομικά συμφέροντα της Πολωνίας.
«Οι πολωνικές εταιρείες θέλουν να δραστηριοποιηθούν στην Ουκρανία και να συμμετάσχουν σε συμβάσεις που σχετίζονται με την ανοικοδόμησή της», δήλωσε.
Όπως τόνισε, στόχος της διάσκεψης στο Γκντανσκ είναι να εξασφαλίσει ότι οι πολωνικές επιχειρήσεις θα έχουν σημαντικό μερίδιο στα έργα ανοικοδόμησης της χώρας.
Η διαμάχη για την UPA
Στο επίκεντρο της κρίσης βρίσκεται η ιστορική μνήμη.
Η Ουκρανική Εξεγερσιακή Στρατιά (UPA) ήταν ένοπλη οργάνωση του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου που αγωνίστηκε για την ανεξαρτησία της Ουκρανίας και σήμερα θεωρείται από πολλούς Ουκρανούς σύμβολο αντίστασης απέναντι στη Ρωσία.
Ωστόσο, η Πολωνία κατηγορεί την UPA για τη σφαγή δεκάδων χιλιάδων Πολωνών μεταξύ 1943 και 1945, χαρακτηρίζοντας τα γεγονότα γενοκτονία, κάτι που η ουκρανική πλευρά απορρίπτει.
Η Πολωνία αναγνωρίζει επίσης ότι κατά την ίδια περίοδο πραγματοποιήθηκαν αντίποινα κατά Ουκρανών, με χιλιάδες θύματα.
Αντίδραση από το Κίεβο
Η απόφαση του Nawrocki προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις στην Ουκρανία.
Αρκετοί Ουκρανοί αξιωματούχοι επέστρεψαν τις πολωνικές διακρίσεις που είχαν λάβει, ενώ οι πρώην πρόεδροι της χώρας Leonid Kuchma, Viktor Yushchenko και Petro Poroshenko παραιτήθηκαν επίσης από τα παράσημα του Τάγματος του Λευκού Αετού.
Ο ίδιος ο Nawrocki υποστήριξε ότι η απόφασή του δεν σηματοδοτεί αλλαγή της στρατηγικής της Πολωνίας απέναντι στον πόλεμο.
Από την πλευρά του, ο Zelenskyy επέστρεψε το παράσημό του στην Πολωνία και δήλωσε ότι ο Πολωνός Πρόεδρος ενήργησε «όπως ο Viktor Orbán», αφήνοντας να εννοηθεί ότι η κίνηση σχετίζεται με τις εσωτερικές πολιτικές αντιπαραθέσεις ενόψει των πολωνικών εκλογών του επόμενου έτους.
Ανησυχία για τις πολωνο-ουκρανικές σχέσεις
Η νέα διπλωματική κρίση αναδεικνύει τις δυσκολίες που εξακολουθούν να βαραίνουν τις σχέσεις Βαρσοβίας και Κιέβου, παρά τη στενή συνεργασία τους απέναντι στη Ρωσία.
Για την κυβέρνηση Tusk, το βασικό διακύβευμα είναι να αποφευχθεί η υπονόμευση της στρατηγικής συνεργασίας με την Ουκρανία σε μια περίοδο κατά την οποία η Πολωνία επιδιώκει να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο τόσο στην ευρωπαϊκή πολιτική έναντι του Κιέβου όσο και στη μεταπολεμική ανοικοδόμηση της χώρας.
