Της Ανδρούλας Γκιούρωφ
Από της ίδρυσης των Ηνωμένων Εθνών, επτά Γ.Γ. του ΟΗΕ ασχολήθηκαν με το Κυπριακό, αρχής γενομένης από τον Ου Θαντ (1961-1971) ο οποίος ασχολήθηκε με την ουσία του Κυπριακού. Η έκθεση του ειδικού απεσταλμένου του στην Κύπρο Γκάλο Πλάζα άγγιζε την ουσία και έδινε λύσεις αποκλείοντας τον γεωγραφικό αποκλεισμό των δύο κοινοτήτων. Η έκθεση Γκάλο Πλάζα υιοθετήθηκε από τον Ου Θαντ αλλά υπονομεύτηκε από τις ΗΠΑ διορίζοντας τον δικό τους απεσταλμένο Ντι Άτσενσον ο οποίος με το απαράδεκτο σχέδιο του ζητούσε τον διαμελισμό του νησιού ικανοποιώντας τους σχεδιασμούς του ΝΑΤΟ, των ΗΠΑ-Βρετανίας και της Τουρκίας.
Ακολούθησε ο Αυστριακός Κουρτ Βάλτχαϊμ, (σύμφωνα με καταγγελίες υπηρέτησε στο ναζιστικό στρατόπεδο κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και κατηγορείτο ότι έστειλε πάνω από 40.000 Εβραίους της Θεσσαλονίκης στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης).
Ακολούθησε ο Περουβιανός Ξαβιέ Πέρεζ ντε Κουεγιάρ (1982-1991) .
Ο Πέρεζ Ντε Κουεγιάρ, ανέλαβε καθήκοντα ως ΓΓ του ΟΗΕ το 1982, ωστόσο είχε από πριν καλή γνώση του Κυπριακού καθώς υπήρξε ο ειδικός εκπρόσωπος ΓΓ του ΟΗΕ για το Κυπριακο τα προηγούμενα χρόνια. Μάλιστα, σε αυτόν οφείλεται η επίτευξη της συμφωνίας υψηλού επιπέδου Μακαρίου-Ντενκτάς το 1977. Υπέβαλε το υπόμνημα του (το γνωστό ως δείκτες ντε Κουεγιάρ) για επανέναρξη των συνομιλιών, ωστόσο η ανακήρυξη του ψευδοκράτους από τον Ραούφ Ντενκτας αποτέλεσε εμπόδιο σε αυτή την προσπάθεια. Τελικά, επανεκκίνησαν οι διαπραγματεύσεις με τον ντε Κουεγιάρ να οργανώνει συνάντηση υψηλού επιπέδου στην Νέα Υόρκη τον Ιανουάριο του 1985.
Το σχέδιο ήταν λύση στην βάση Διζωνικής Ομοσπονδίας. Η Βουλή θα είχε αναλογία 70-30, Ελληνοκύπριο πρόεδρο και τουρκοκύπριο αντιπρόεδρο (με διατήρηση δικαιώματος βέτο στην εξωτερική πολιτική, άμυνα και ασφάλεια) και απομάκρυνση των στρατευμάτων πλην 2 μικρών αγημάτων από Ελλάδα και Τουρκία. Οι τουρκοκύπριοι θα ελέγχαν το 29% της Κύπρου.
Πρώτος ο Σπύρος Κυπριανού απέρριψε το σχέδιο, προς έκπληξη του ντε Κουεγιάρ, ενώ ο Ντενκτας το αποδέκτηκε. Αρνητική ήταν και η ελληνική κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου. Το σχέδιο του δίχασε το λαό και για πρώτη φορά ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ συμπορεύτηκαν για να υπονομεύσουν τον τότε Πρόεδρο Σπύρο Κυπριανού.
Πρώτο Σχέδιο Ντε Κουεγιάρ
Το 1986, με εντολή του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ο Ντε Κουεγιάρ επανέφερε νέες προτάσεις. Πάλι το είδος της λύσης θα ήταν Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία. Αυτή την φορά, το σχέδιο προέβλεπε Συνταγματικό Δικαστήριο για επίλυση τυχόν αδιεξόδων στην λήψη αποφάσεων σε επίπεδο ομοσπονδιακής Κυβέρνησης.
Πάλι πρώτη η ελληνοκυπριακή πλευρά απέρριψε το σχέδιο λόγο τεσσάρων σημείων: α)η πρόβλεψη πλήρους ισοτιμίας των κοινοτήτων, β)το δικαίωμα αρνησικυρίας επεκτεινόταν γ) απουσίαζε αναφορά στο ζήτημα της επιστροφής των προσφύγων στις οικείες τους και δ)υπήρχαν νομικές ασάφειες, ενώ η Τουρκία το αποδέκτηκε.
Να σημειώσουμε πως ο Κουεγιάρ συγκρούστηκε με έναν άλλο αξιωματούχο του ΟΗΕ τον Γκόμπι ο οποίος υπέσκαπτε τις προσπάθειες του παίρνοντας οδηγίες από τους Βρετανούς και τους Αμερικανούς, με τον Κουεγιάρ να τον καταγγέλλει ότι υποσκάπτει τον ΟΗΕ.
Δέσμη Ιδεών Ντε Κουεγιάρ
Στις 25 Ιουλίου 1989, με τον Γιώργο Βασιλείου στην προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας από τις προεδρικές εκλογές του 1988, ο Ντε Κουεγιάρ υπέβαλε νέα πρόταση λύσης, γνωστή ως «Δέσμη Ιδεών». Σε αυτό δηλώνει ότι η ομοσπονδιακή δημοκρατία έχει μία επικρατεία, μία διεθνή προσωπικότητα, μία κυριαρχία, και μία ιθαγένεια. Η ελληνοκυπριακή πλευρά αποδέκτηκε την δέσμη ιδεών ως βάση για συνομιλίες, ξεκίνησαν οι συνομιλίες και κατέληξαν στην Νέα Υόρκη, όπου εκεί κατέρρευσαν με ευθύνη των τουρκοκυπρίων, όπως δήλωσε ο ντε Κουεγιάρ.
Τον Κουεγιάρ διαδέχθηκε ο Αιγύπριος Μπούτρος Μπούτρος Γκάλι (1992-1996) ο οποίος υπέβαλε τη γνωστή δέσμη ιδεών Γκάλι. Έμελλε τότε για λόγους πολιτικών σκοπιμοτήτων ΔΗΣΥ και ΔΗΚΟ να απορρίψουν τις Ιδέες ως βάση διαπραγμάτευσης, να στραφούν εναντίον του Βασιλείου και του ΑΚΕΛ που τις υποστήριζαν. Με την σύμπραξη ΔΗΣΥ-ΔΗΚΟ ο Γ.Βασιλείου χάνει στις προεδρικές και ανέρχεται στην εξουσία ο Γλαύκος Κληρίδης ο οποίος θα μείνει στην ιστορία ως ο Πρόεδρος με τις μεγαλύτερες υποχωρήσεις και εκπτώσεις στο κυπριακό. Οι θέσεις του περί εξωτερικής και εσωτερικής κυριαρχίας, η αύξηση των Εγγυητριών δυνάμεων, (θέσεις που διατύπωσε σε σεμινάριο της συζύγου του Χόλμπρουκ στη Ν.Υόρκη) αλλά και οι αλλοπρόσαλλες θέσεις περί ενεργού ηφαιστείου, ή το Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα Ελλάδας Κύπρου να γίνει επιθετικό θα μείνουν στην ιστορία.
Από το 1997 έως το 2006 Γ.Γ.του ΟΗΕ εκλέγεται ο Κόφι Ανάν από την Γκάνα, ο οποίος υπέβαλε το γνωστό σχέδιο το οποίο ο Κυπριακός λαός το απέρριψε με συντριπτική πλειοψηφία.
Για πρώτη φορά ένας Γ.Γ.του ΟΗΕ προσπαθεί με υπόγειες μεθόδους να επιβάλει το σχέδιο του. Κατηγορείται ότι οργανώσεις του ΟΗΕ και του USAID δαπάνησαν πέραν των 300 εκατομμυρίων δολαρίων χρηματοδοτώντας κόμματα και οργανισμούς προκειμένου να περάσει το εκτρωματικό του σχέδιο. Όταν απέτυχε προσπάθησε να εκδικηθεί την Ε/κ πλευρά και έθεσε θέμα κατάργησης των ψηφισμάτων 541 και 550 στα οποία καταδικάζονται οι αποσχιστικές ενέργειες και και τη μη αναγνώριση του ψευδοκράτους.
Ρωσία, Κίνα και Γαλλία εμπόδισαν το ανίερο αυτό σχέδιο πίσω από το οποίο βρίσκονταν οι ΗΠΑ, και η Βρετανία για να ικανοποιήσουν την Τουρκία.
Τον Κόφι Ανάν διαδέχθηκε ο Κορεάτης Μπαν Κι Μουν (2007-2016) ο οποίος ήλθε και στην Κύπρο προκειμένου να λύσει τον γόρδιο δεσμό αλλά ούτε και αυτός ασχολήθηκε με το μείζον και την ουσία του Κυπριακού που είναι πρόβλημα εισβολής και κατοχής.
Τώρα ο Πορτογάλος Γ.Γ. του ΟΗΕ Αντόνιο Μανουέλ ντε Ολιβέιρα Γκουτέρες, με την επίσκεψη του στην Κύπρο δεν έδωσε και πολλές ελπίδες. Στις αναφορές του δεν αναφέρθηκε στα ψηφίσματα του ΟΗΕ τα οποία δεσμεύουν κάθε γενικό γραμματέα των Ην.Εθνών, ούτε και στο μείζον ότι το κυπριακό είναι πρόβλημα εισβολής και συνεχιζόμενης κατοχής. Ίσες αποστάσεις όπως και οι προκάτοχοι του και καμιά αναφορά στην Κυπριακή Δημοκρατία κράτος μέλος του ΟΗΕ και της Ε.Ε.
Ο Γκουτέρες η θητεία του οποίου λήγει σε μερικούς μήνες, μίλησε για καλή προετοιμασία αλλά απέφυγε να σχολιάσει τις αδιάλλακτες θέσεις της Τουρκίας (Ερντογάν και Φιντάν) που επιμένουν για δύο κράτη.
Η ευφορία του Προέδρου Χριστοδουλίδη είναι ακατανόητη αν λάβουμε υπόψη πως ούτε οι ΗΠΑ ούτε και η Ε.Ε θα πιέσουν την Τουρκία. Τα συμφέροντα είναι μεγάλα και διαπλεκόμενα και το ΝΑΤΟ καραδοκεί.
Αυτό βέβαια δεν ενοχλεί τον κ. Χριστοδουλίδη επειδή αγαπά το ΝΑΤΟ περισσότερο και από τον Μαρκ Ρούτε.
Η ομιλία του στην αντικατοχική εκδήλωση του Δήμου Αμμοχώστου το βράδυ του Σάββατο στη Δερύνεια, ήταν περισσότερο προεκλογικού χαρακτήρα παρά ενημερωτική για τις εξελίξεις.
Ιδιαίτερα στα σημεία : «είμαι απόλυτα ρεαλιστής, γνωρίζω πάρα πολύ καλά και έχω την τόλμη και το θάρρος να διαπραγματευτώ, να διεκδικήσω εκεί που πρέπει, να συμβιβαστώ εκεί που δεν επηρεάζονται βασικοί μας στόχοι και επιδιώξεις».
Ή στο σημείο : ότι “η λύση του Κυπριακού παραμένει η πιο ευγενής μου φιλοδοξία και το τάμα της ζωής μου”, και “δεν πρόκειται να συμφιλιωθώ με την ιδέα ότι θα γίνω ο Πρόεδρος που θα βάλει την υπογραφή του σε μία διευθέτηση που δεν θα αντέξει στον χρόνο, που δεν θα είναι λειτουργική και δεν πρόκειται να γίνω ο Πρόεδρος της διχοτόμησης της πατρίδας μας”.
“Θέλω λύση, θέλουμε λύση, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο, μια λύση που είναι εφικτός στόχος και που θα διαθέτει τα εχέγγυα να λειτουργήσει και να αντέξει στον χρόνο και να είναι συμβατή με την ιδιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας ως Κράτους Μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Ανέφερε ακόμα πως :
“Αποδομείται το αφήγημα για λύση δύο κρατών ή για συζήτηση ιδεών έξω από το κουτί. Είναι πλέον σαφές, ότι η βάση πάνω στην οποία οικοδομείται η σημαντική εν εξελίξει προσπάθεια για επίλυση του Κυπριακού είναι το συμφωνημένο πλαίσιο, με σεβασμό στο διαπραγματευτικό κεκτημένο, περιλαμβανομένων των Συγκλίσεων και του Πλαισίου του Γενικού Γραμματέα, στο Κραν Μοντανά”.
Μακάρι το μέλλον να μας διαψεύσει αλλά εκείνο που παρασκηνιακά μεθοδεύεται είναι μια λύση τύπου Βοσνίας Ερζεγοβίνης όπου κουμάντο κάνει το ΝΑΤΟ και όλα τα μαντρόσκυλα του.
Είναι για αυτό που η ευφορία του Προέδρου και η αισιοδοξία του μας τρομάζει περισσότερο απ’ όσα απέφυγε να πει ο Γ.Γ. του ΟΗΕ.
Ιδιαίτερα τώρα που δεν έχουμε καμιά Ρωσία να μας υποστηρίξει εξαιτίας της εχθρότητας μας εναντίον της με τις κυρώσεις υπέρ της Ουκρανίας.
