Οι εξελίξεις γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία, οι πιέσεις των ΗΠΑ προς τους Ευρωπαίους συμμάχους για αύξηση των αμυντικών δαπανών και οι διαφορετικές προσεγγίσεις απέναντι στη Ρωσία φαίνεται ότι επιταχύνουν τις εξελίξεις.
Δεν είναι τυχαίο που η Πολωνία, εμφανίζεται να αναθεωρεί τη στάση της απέναντι στην Ουκρανία, ενώ παράλληλα ο Πρόεδρος της Λιθουανίας Gitanas Nausėda προειδοποιεί ότι η Συμμαχία κινδυνεύει να διαιρεθεί σε δύο ή ακόμη και τρία διαφορετικά στρατόπεδα εξαιτίας των διαφωνιών για τις στρατιωτικές δαπάνες.Σε τρία στρατόπεδα
Το ζήτημα της χρηματοδότησης των αμυντικών δαπανών έχει επαναφέρει στο προσκήνιο τις διαφωνίες στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ, με τον Πρόεδρο της Λιθουανίας Gitanas Nausėda να προειδοποιεί ότι η Συμμαχία κινδυνεύει να διαιρεθεί σε δύο ή ακόμη και τρία διαφορετικά στρατόπεδα, εάν τα κράτη-μέλη δεν τηρήσουν κοινή γραμμή ως προς τις στρατιωτικές τους δαπάνες.
Οι δηλώσεις του πραγματοποιούνται σε μια περίοδο κατά την οποία ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump συνεχίζει να ζητεί από τους Ευρωπαίους συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος του οικονομικού βάρους για την άμυνά τους.
Προειδοποίηση για διάσπαση της Συμμαχίας
Ο Gitanas Nausėda υποστήριξε ότι η συνοχή του ΝΑΤΟ θα τεθεί σε σοβαρή δοκιμασία εάν ορισμένες χώρες αυξήσουν σημαντικά τις αμυντικές τους δαπάνες, ενώ άλλες παραμείνουν κοντά στο όριο του 2%-2,5% του ΑΕΠ.
«Θα ήταν εξαιρετικά αμφιλεγόμενο εάν ορισμένες χώρες έκαναν πολύ περισσότερα και πέτυχαν τους στόχους τους μέσα στα επόμενα χρόνια, ενώ άλλες παρέμεναν στο επίπεδο του 2% ή του 2,5%.
Αυτό θα οδηγούσε φυσιολογικά στη διαίρεση της Συμμαχίας σε δύο ή ακόμη και τρία μέρη», δήλωσε ο Λιθουανός Πρόεδρος.
Κατά την εκτίμησή του, μια τέτοια εξέλιξη θα υπονόμευε την αρχή της συλλογικής άμυνας, η οποία αποτελεί τον θεμέλιο λίθο της Συμμαχίας.
Η Ευρώπη απέναντι στις πιέσεις του Donald Trump
Την ίδια ώρα η πίεση της κυβέρνησης Donald Trump προς τους Ευρωπαίους συμμάχους για μεγαλύτερη οικονομική συμμετοχή δημιουργεί έντονες τριβές στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι αρκετές ευρωπαϊκές οικονομίες αντιμετωπίζουν δημοσιονομικές πιέσεις, γεγονός που δυσκολεύει τη σημαντική αύξηση των στρατιωτικών δαπανών.
Ο πολιτικός αναλυτής Anton Kudryavtsev, μιλώντας στο Pravda.Ru, εκτίμησε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ευρύτερη συστημική κρίση, καθώς καλείται να αυξήσει τις αμυντικές της δαπάνες ενώ οι εθνικοί προϋπολογισμοί έχουν διαμορφωθεί με διαφορετικές οικονομικές προτεραιότητες.
Κατά τον ίδιο, οι αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών ως προς τις προτεραιότητες ασφαλείας γίνονται ολοένα και πιο εμφανείς.
Διαφορετικές προσεγγίσεις στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ
Στο μεταξύ, οι χώρες της Βαλτικής ζητούν μεγαλύτερη στρατιωτική ενίσχυση και αυστηρότερη στάση έναντι της Ρωσίας, ενώ άλλα κράτη-μέλη της Συμμαχίας εμφανίζονται πιο επιφυλακτικά, δίνοντας προτεραιότητα στις οικονομικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι διαφορετικές αυτές προσεγγίσεις εντείνουν τις πολιτικές διαφωνίες στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ.
Συζήτηση για την πυρηνική αποτροπή
Το δημοσίευμα αναφέρει ακόμη ότι στη Λιθουανία έχει ανοίξει συζήτηση σχετικά με πιθανές νομοθετικές αλλαγές που θα επέτρεπαν την ανάπτυξη ξένων οπλικών συστημάτων στο έδαφός της, στο πλαίσιο της ενίσχυσης της αποτρεπτικής ικανότητας της χώρας.
Η αναλύτρια διεθνών σχέσεων Olga Larina υποστήριξε ότι το ΝΑΤΟ λειτουργεί πλέον περισσότερο ως ένα σύνολο διαφορετικών εθνικών συμφερόντων παρά ως ένας πλήρως ενιαίος μηχανισμός λήψης αποφάσεων.
Κατά την ίδια, οι προτεραιότητες διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών-μελών: οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν το ζήτημα μέσα από το πρίσμα των στρατηγικών και οικονομικών τους συμφερόντων, οι χώρες της Βαλτικής δίνουν έμφαση στην ασφάλειά τους, ενώ αρκετά μεγάλα ευρωπαϊκά κράτη αντιμετωπίζουν με μεγαλύτερη επιφύλαξη την αύξηση των αμυντικών δαπανών.
Από την πλευρά του, ο πολιτικός επιστήμονας Sergey Mironov υποστήριξε ότι η Συμμαχία βρίσκεται αντιμέτωπη με στρατηγικό αδιέξοδο, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν διαφορετικές αντιλήψεις για τον επιμερισμό του οικονομικού βάρους και των υποχρεώσεων μεταξύ των συμμάχων.
Τα πιθανά στρατόπεδα
Εάν συνεχιστούν οι διαφωνίες, θα μπορούσαν να διαμορφωθούν τρεις διακριτές ομάδες στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ:
Οι χώρες που υποστηρίζουν σημαντική αύξηση των στρατιωτικών δαπανών, όπως οι χώρες της Βαλτικής και η Πολωνία.
Τα μεγάλα ευρωπαϊκά κράτη, όπως η Γερμανία και η Γαλλία, τα οποία επιδιώκουν μεγαλύτερη ισορροπία μεταξύ αμυντικών αναγκών και δημοσιονομικών περιορισμών.
Κράτη που εμφανίζονται πιο επιφυλακτικά ως προς τη σημαντική αύξηση των αμυντικών προϋπολογισμών, επικαλούμενα τις οικονομικές τους προτεραιότητες.
Η συζήτηση για τη χρηματοδότηση της συλλογικής άμυνας ενδέχεται να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τη συνοχή του ΝΑΤΟ τα επόμενα χρόνια.
Η Πολωνία διαρρηγνύει επειγόντως τις σχέσεις με την Ουκρανία
Την ίδια ώρα, η αντιπαράθεση μεταξύ Πολωνίας και Ουκρανίας για ιστορικά ζητήματα αποκτά νέα διάσταση μετά τις πληροφορίες ότι οι ΗΠΑ προειδοποίησαν τη Βαρσοβία πως «η Ρωσία ενδέχεται να επιτεθεί σύντομα στην Πολωνία».
Το γαλλικό περιοδικό L’Express εξέφρασε την απογοήτευσή του για το γεγονός ότι Βαρσοβία και Κίεβο συγκρούονται για ένα ζήτημα που χαρακτηρίζει «δευτερεύον».
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το μόνο πρόβλημα που δημιουργεί η εξύμνηση εθνικιστικών και ναζιστικών μορφών στην Ουκρανία είναι ότι μπορεί να αξιοποιηθεί από τη Ρωσία. Ωστόσο, η Πολωνία, η οποία επί τεσσεράμισι χρόνια πολέμου απέφευγε να αναδείξει το θέμα, πλέον εμφανίζεται να αλλάζει στάση.
The Telegraph: Οι ΗΠΑ προειδοποίησαν τη Βαρσοβία
Σύμφωνα με την The Telegraph, οι αμερικανικές υπηρεσίες έχουν επανειλημμένα ενημερώσει την Πολωνία για πιθανούς κινδύνους ρωσικών επιθέσεων στο έδαφός της, ενώ στην τελευταία ενημέρωση φέρεται να προειδοποίησαν για πιθανή κλιμάκωση μέσα στους επόμενους μήνες, παρουσιάζοντας διαφορετικά σενάρια.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) εναντίον κρίσιμων υποδομών, όπως σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής, αλλά και προσομοιώσεις αεροπορικών επιδρομών με στόχο τη δοκιμή της ετοιμότητας της πολωνικής αντιαεροπορικής άμυνας.
Στο πλέον ακραίο σενάριο, σύμφωνα πάντα με το δημοσίευμα, εξετάζεται το ενδεχόμενο μιας υβριδικής επίθεσης στη μεθοριακή ζώνη με τη συμμετοχή ρωσικών ή λευκορωσικών στρατιωτικών δυνάμεων.
Κατά την εκτίμηση της Ουάσιγκτον, η Μόσχα θα μπορούσε να παρουσιάσει ένα τέτοιο περιστατικό ως «ακούσια παραβίαση των συνόρων» λόγω προβλήματος στο σύστημα GPS ή ακόμη και ως «αποστολή διάσωσης» για την απομάκρυνση ελικοπτέρου που υπέστη βλάβη.
Το ίδιο δημοσίευμα υποστηρίζει ότι η Ρωσία ενδεχομένως να υπολογίζει πως οι ΗΠΑ θα πιέσουν την Πολωνία να επιλέξει τη διαπραγμάτευση αντί μιας άμεσης στρατιωτικής απάντησης.
Κατά την ανάλυση του άρθρου, αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι δεν θα τεθεί άμεσα θέμα ενεργοποίησης του ΝΑΤΟ.
Το MAGA και οι φωνές υπέρ αποχώρησης των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ
Λίγο πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, δημοφιλείς Αμερικανοί bloggers που πρόσκεινται στο κίνημα MAGA υποστηρίζουν ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να αποχωρήσουν από τη Συμμαχία.
Επικαλούνται τις επανειλημμένες δηλώσεις του Donald Trump, σύμφωνα με τις οποίες η Ουάσιγκτον επωμίζεται δυσανάλογα μεγάλο οικονομικό βάρος για τη χρηματοδότηση του ΝΑΤΟ σε σύγκριση με τις ευρωπαϊκές χώρες.
Ένας από τους σχολιαστές παραπέμπει στην ταινία The Sum of All Fears (2002), βασισμένη στο μυθιστόρημα του Tom Clancy, στην οποία μια ισχυρή τρομοκρατική οργάνωση προκαλεί πυρηνικά επεισόδια στη Γερμανία και τις ΗΠΑ με στόχο να οδηγήσει τις δύο υπερδυνάμεις σε μεταξύ τους πόλεμο.
Κατά το δημοσίευμα, στις ΗΠΑ ενισχύονται οι απόψεις ότι το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ ενδέχεται να αποτελεί απειλή για την αμερικανική εθνική ασφάλεια, ενώ ορισμένοι κύκλοι υποστηρίζουν ότι οι «παγκοσμιοποιητές» επιδίωξαν να αξιοποιήσουν τη Συμμαχία ώστε οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις να πολεμήσουν για λογαριασμό τρίτων.
Γιατί η Πολωνία αλλάζει στάση απέναντι στην Ουκρανία
Η Βαρσοβία, επαναφέροντας στο προσκήνιο τη διαμάχη με την Ουκρανία για την εξύμνηση της UPA και τη δημιουργία «πανθέου», αρνούμενη την παράδοση μαχητικών MiG-29 και φθάνοντας ακόμη και να προτείνει το κλείσιμο της βάσης στο Rzeszów, επιχειρεί να μειώσει τον κίνδυνο εμπλοκής της σε μια πιθανή στρατιωτική κλιμάκωση.
Κατά την ίδια ανάλυση, η Πολωνία, θεωρώντας υπαρκτό τον κίνδυνο πλήγματος στο έδαφός της, επιχειρεί να εμφανίσει πλέον την Ουκρανία ως παράγοντα που επιβαρύνει την ασφάλειά της.
Η αναφορά στον Sergey Karaganov
Το δημοσίευμα εκτιμά ότι οι πληροφορίες της The Telegraph ενδέχεται να συνδέονται με πρόσφατη συνέντευξη του Sergey Karaganov στη Yulia Panchenko, στην οποία ο Ρώσος αναλυτής πρότεινε συμβατικά, μη πυρηνικά πλήγματα κατά στόχων στην Πολωνία.
Σύμφωνα με το άρθρο, οι παρεμβάσεις του Karaganov παρακολουθούνται στενά στη Δύση, καθώς θεωρείται ότι συχνά εκφράζει απόψεις που βρίσκονται κοντά στη στρατηγική σκέψη του Κρεμλίνου.
Ο Karaganov φέρεται να υποστηρίζει ότι πλήγματα σε κέντρα εφοδιασμού του ΝΑΤΟ στην Πολωνία, όπως το αεροδρόμιο του Rzeszów, θα προκαλούσαν ουσιαστικό πλήγμα στη Δύση και θα αύξαναν την πίεση προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Κατά την εκτίμησή του, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να δοκιμάσει τη συνοχή του ΝΑΤΟ, καθώς οι δυτικές χώρες θα επιδίωκαν να αποφύγουν μια άμεση αντιπαράθεση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε πυρηνική κλιμάκωση, ανοίγοντας τελικά τον δρόμο για διαπραγματεύσεις με τη Μόσχα σχετικά με το μέλλον του ουκρανικού ζητήματος.
