Η Τουρκία διαδραματίζει πλέον σημαντικό ρόλο στη συνολική στρατηγική των ΗΠΑ, κυρίως λόγω του σχεδίου Trump Route for International Peace and Prosperity (TRIPP), που παρουσιάστηκε τον περασμένο Αύγουστο.
Η διαδρομή μέσω της νότιας Αρμενίας προορίζεται να λειτουργήσει τόσο ως διάδρομος στρατιωτικής εφοδιαστικής του ΝΑΤΟ προς την Κεντρική Ασία όσο και ως τμήμα της ευρύτερης στρατηγικής περικύκλωσης της νότιας περιφέρειας της Ρωσίας.
Το Euractiv μετέδωσε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ότι «το Ισραήλ και η Ελλάδα βρίσκονται σε επιφυλακή καθώς εντείνονται οι συζητήσεις για την πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35».
Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, ενδέχεται να επιδιώξει συμφωνία με τον πρόεδρο της Τουρκίας, Recep Tayyip Erdogan, που θα συνδέει την προμήθεια των αμερικανικών μαχητικών με το μέλλον των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400.
Η Τουρκία είχε αποβληθεί από το πρόγραμμα των F-35 το 2019 μετά την αγορά των S-400 από τη Ρωσία.
Ωστόσο, μετά τη δήλωση του Trump ότι «πιθανότατα θα κάνω κάτι που θα κάνει την Τουρκία πολύ χαρούμενη» κατά την επόμενη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ενισχύθηκαν οι εκτιμήσεις ότι μια συμφωνία βρίσκεται κοντά.
Σύμφωνα με ανώνυμο αξιωματούχο περιφερειακής υπηρεσίας πληροφοριών, η πρόοδος στις διαπραγματεύσεις για τα F-35 θα μπορούσε να εξαρτηθεί από συμφωνία βάσει της οποίας η Τουρκία θα μεταβιβάσει τους S-400 σε τρίτη χώρα αντί να τους επιστρέψει στη Ρωσία. Ως πιθανός προορισμός αναφέρεται η Νότια Κορέα.
Αντίστοιχα σενάρια είχαν διατυπωθεί και πέρυσι, όταν ινδικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι η Ινδία θα μπορούσε να αποκτήσει τα συστήματα, καθώς ήδη διαθέτει αντίστοιχο εξοπλισμό.
Η ανάλυση σημειώνει ότι, αν και οι σχέσεις ΗΠΑ-Ινδίας έχουν ενισχυθεί σημαντικά, η αβεβαιότητα γύρω από τη διμερή εμπορική συμφωνία ενδέχεται να επηρεάσει μια τέτοια εξέλιξη.
Εάν τελικά οι S-400 πωληθούν σε άλλη χώρα εκτός της Ινδίας, οι σχέσεις της Τουρκίας με τη Ρωσία πιθανότατα θα επιδεινωθούν, καθώς η Μόσχα δεν επιθυμούσε τα συγκεκριμένα συστήματα να καταλήξουν σε χώρες όπως η Νότια Κορέα.
Οι ανησυχίες Ελλάδας και Ισραήλ
Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Euroactiv, το Ισραήλ και η Ελλάδα εμφανίζονται να συμμερίζονται τις ανησυχίες της Ρωσίας για διαφορετικούς όμως λόγους.
Αυτό που τους απασχολεί δεν είναι ο τελικός αγοραστής των S-400, αλλά το ενδεχόμενο η Τουρκία να αποκτήσει στη συνέχεια τα F-35, γεγονός που θα μπορούσε να μεταβάλει σημαντικά την ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή.
Το Ισραήλ ανταγωνίζεται την Τουρκία για την επιρροή στη Συρία, ενώ η Ελλάδα βρίσκεται σε διαρκή αντιπαράθεση με την Άγκυρα για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Κατά την ίδια ανάλυση, Αθήνα και Τελ Αβίβ εκτιμούν ότι η απόκτηση των νέων μαχητικών, σε συνδυασμό με την ανανεωμένη πολιτική στήριξη από τις ΗΠΑ, θα μπορούσε να ενθαρρύνει την Τουρκία να προωθήσει πιο δυναμικά τα συμφέροντά της στις δύο αυτές περιοχές, αυξάνοντας τον κίνδυνο στρατιωτικής κλιμάκωσης λόγω λανθασμένων υπολογισμών.
Ο ρόλος του σχεδίου TRIPP
H δεύτερη κυβέρνηση Trump αντιμετωπίζει πλέον την Τουρκία ως σημαντικότερο στρατηγικό εταίρο απ’ ό,τι στο παρελθόν, κυρίως λόγω του σχεδίου TRIPP, το οποίο προβλέπει τη δημιουργία χερσαίου διαδρόμου μέσω της νότιας Αρμενίας προς την Κεντρική Ασία.
Κατά την ίδια προσέγγιση, ο διάδρομος αυτός αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής ανάσχεσης της Ρωσίας, η οποία εκτείνεται από την Αρκτική και τη Βαλτική, μέσω της Κεντρικής Ευρώπης, έως τη Βορειοανατολική Ασία.
Με βάση αυτή τη συλλογιστική, υποστηρίζεται ότι ούτε το Ισραήλ ούτε η Ελλάδα έχουν σήμερα ανάλογη στρατηγική σημασία για τις ΗΠΑ, γεγονός που ενδέχεται να οδηγήσει την Ουάσιγκτον να δώσει προτεραιότητα στα συμφέροντα ασφαλείας της Τουρκίας, προχωρώντας σε συμφωνία που θα συνδέει τα F-35 με τους S-400.
Το δημοσίευμα καταλήγει ότι, καθώς η συνεργασία με τις ΗΠΑ αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία για τη στρατηγική της Άγκυρας, η Τουρκία εμφανίζεται διατεθειμένη να δώσει προτεραιότητα στις σχέσεις της με την Ουάσιγκτον έναντι των δεσμών της με τη Ρωσία, εξετάζοντας το ενδεχόμενο μεταβίβασης των S-400 σε τρίτη χώρα.
