Νέα μελέτη του Πανεπιστημίου του Turku και των συνεργατών του αποκάλυψε νέα στοιχεία για έναν άνδρα που θάφτηκε κοντά στη λίμνη Kitka στο Kuusamo της Φινλανδίας γύρω στα τέλη του 16ου και τις αρχές του 17ου αιώνα.
Οι αναλύσεις DNA και ισοτόπων υποδηλώνουν ότι είχε στενή γενετική συγγένεια με τους σημερινούς πληθυσμούς των Σάμι και ότι έφτασε στην περιοχή μόνο λίγο πριν από τον θάνατό του.
Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε DNA και ισότοπα από έναν άνθρωπο του οποίου ο τάφος ανακαλύφθηκε κοντά στη λίμνη Kitka τη δεκαετία του 1970.
Τα ευρήματα προσφέρουν μια σαφέστερη εικόνα για τη ζωή ενός άνδρα που έζησε πριν από περίπου τέσσερις αιώνες.
Το DNA που ανακτήθηκε από τα δόντια του περίπου 40χρονου άνδρα συγκρίθηκε με προηγουμένως μελετημένα αρχαία και σύγχρονα γονιδιώματα.
Η ανάλυση έδειξε ότι το γενετικό του προφίλ ταυτιζόταν περισσότερο με ιστορικούς και σύγχρονους πληθυσμούς των Σάμι.
Παράλληλα, μοιραζόταν μικρά τμήματα DNA με σύγχρονους Φινλανδούς, ιδιαίτερα με κατοίκους της βόρειας και βορειοανατολικής Λαπωνίας, ενώ παρουσίαζε ασθενέστερους γενετικούς δεσμούς με τους κατοίκους της περιοχής Kuusamo και της νότιας Φινλανδίας.
«Ένα παρόμοιο μοτίβο εμφανίζεται όταν χρησιμοποιούνται σύγχρονοι Σάμι για τη σύγκριση αντί του ατόμου από το Kitka. Αυτό υποδηλώνει ότι τα αποτελέσματα αντανακλούν ευρύτερες ιστορικές αλληλεπιδράσεις και επιμειξίες μεταξύ των πληθυσμών των Σάμι και των Φινλανδών», δήλωσε η ερευνήτρια Sanni Peltola από το Πανεπιστήμιο του Turku.
Γενετικά στοιχεία συνδέουν τον άνδρα του Kitka με τους Σάμι
Η Peltola τόνισε ότι, παρόλο που το αρχαίο DNA μπορεί να βοηθήσει τους ερευνητές να παρακολουθήσουν την ιστορία των πληθυσμών, δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να καθορίσει την εθνική καταγωγή ή την ταυτότητα ενός ατόμου.
«Η ταυτότητα των Σάμι δεν αποτελεί βιολογικό χαρακτηριστικό, αλλά ιστορικό, πολιτισμικό και κοινωνικό φαινόμενο», σημείωσε.
Η ταφή στο Kitka έχει επίσης προσελκύσει σημαντικό ενδιαφέρον από γενεαλόγους που ασχολούνται με τη γενετική.
Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα γενετικά στοιχεία δεν μπορούν να συνδέσουν με αξιοπιστία κάποιον που έζησε πριν από τόσους αιώνες με συγκεκριμένες σύγχρονες οικογένειες ή πρόσωπα.
Τα ευρήματα του DNA προσφέρουν πληροφορίες, όχι ταυτότητα
Η ανάλυση ισοτόπων στα δόντια του άνδρα υποδηλώνει ότι έφτασε στο Kuusamo λίγο πριν από τον θάνατό του.
Κατά την παιδική του ηλικία, η διατροφή του περιλάμβανε χερσαία ζώα, ψάρια γλυκού νερού και θαλάσσιες τροφές.
Αργότερα στη ζωή του, οι θαλάσσιοι πόροι απέκτησαν μεγαλύτερη σημασία, ενώ τα ψάρια γλυκού νερού – βασική πηγή τροφής στην περιοχή του Kuusamo – εξαφανίστηκαν από τη διατροφή του.
Οι ισοτοπικές υπογραφές που σχετίζονται με το πόσιμο νερό δείχνουν επίσης ότι πέρασε τα εφηβικά του χρόνια σε περιοχή με γεωλογικά χαρακτηριστικά πολύ διαφορετικά από εκείνα της Φινλανδίας.
«Η πιθανότερη τοποθεσία είναι μια περιοχή με ηφαιστειακό υπόβαθρο στον Βόρειο Ατλαντικό, πιθανότατα η Ισλανδία. Η ερμηνεία αυτή υποστηρίζεται από ιστορικά στοιχεία που αποδεικνύουν επαφές μεταξύ της βόρειας Φενοσκανδίας και του Βόρειου Ατλαντικού κατά τον 16ο αιώνα», δήλωσε η ανώτερη ερευνήτρια Ulla Nordfors από το Πανεπιστήμιο του Turku.
Προηγούμενες έρευνες είχαν υποθέσει ότι ο άνδρας του Kitka ίσως ήταν noaidi, δηλαδή ένας τελετουργικός ειδικός των Σάμι.
Αν και η νέα μελέτη δεν απορρίπτει αυτή την πιθανότητα, δείχνει ότι η ιστορία της ζωής του ήταν πιθανότατα πολύ πιο σύνθετη από ό,τι υποδείκνυαν οι παλαιότερες ερμηνείες.
«Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι ιστορικές κοινότητες των Σάμι και οι κοινωνικοί τους ρόλοι δεν αντιστοιχούν στις εικόνες που παρουσιάζονται στην παλαιότερη ερευνητική βιβλιογραφία», σημείωσε η Nordfors.
