Στο επίκεντρο μιας σφοδρής πολιτικής θύελλας βρίσκεται ο Υπουργός Εμπορίου των ΗΠΑ, Χάουαρντ Λούτνικ. Το σκάνδαλο που προκάλεσε την παραίτηση του Τζένσεν Χουάνγκ από την ηγεσία της Nvidia έχει ρίξει «φως» στις προνομιακές σχέσεις που διατηρούσε με τον πρώην CEO, προκαλώντας ερωτήματα για τον τρόπο που η αμερικανική κυβέρνηση διαχειρίστηκε τις εξαγωγές προηγμένων μικροτσίπ προς την Κίνα.
Σύμφωνα με πηγές του CNN από την κυβέρνηση Τραμπ και τον τεχνολογικό κλάδο, ο Λούτνικ υπήρξε ο βασικός δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ του Χουάνγκ και του Αμερικανού Προέδρου. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, το υπουργείο του κατηγορείται ότι καθυστέρησε αδικαιολόγητα την επιβολή κυρώσεων στη Megaspeed, μια εταιρεία με έδρα τη Σιγκαπούρη που ερευνάται για τη διοχέτευση αμερικανικών τσιπ στην κινεζική αγορά.
Η ένταση έχει κλιμακωθεί σε τέτοιο βαθμό που σύμβουλοι του Ντόναλντ Τραμπ εξετάζουν ακόμη και την αποπομπή του υπουργού, ενόψει μάλιστα της κρίσιμης συνάντησης του Αμερικανού Προέδρου με τον Κινέζο ομόλογό του, Σι Τζινπίνγκ, στη Σεντζέν.
Η οικοδόμηση μιας ισχυρής συμμαχίας
Η σχέση του Χουάνγκ με τον Λευκό Οίκο ξεκίνησε στις αρχές της δεύτερης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ το 2025. Όπως είχε αποκαλύψει ο πρώην επικεφαλής της Nvidia, ο Λούτνικ τον είχε προσεγγίσει πριν καν αναλάβει το υπουργείο, χαρακτηρίζοντας την εταιρεία «εθνικό θησαυρό» και διαμηνύοντας του: «Όποτε χρειάζεστε πρόσβαση στον πρόεδρο ή στην κυβέρνηση, να μας τηλεφωνείτε».
Ο Τραμπ, που μέχρι τότε αγνοούσε το μέγεθος της εταιρείας («Πώς τον λένε; Τι στο καλό είναι η Nvidia; Δεν την έχω ξανακούσει», είχε πει χαρακτηριστικά), συναντήθηκε με τον Χουάνγκ 11 ημέρες μετά την ορκωμοσία του. Αμέσως μετά, ο πρόεδρος δήλωσε μπροστά στις κάμερες: «Είναι ένας εξαιρετικός κύριος και δεν τον είχα συναντήσει προηγουμένως. Είναι ο σημαντικότερος στον κόσμο στον τομέα των τσιπ».
Η σχέση επισφραγίστηκε τον Απρίλιο του 2025 σε ένα δείπνο στο Μαρ-α-Λάγκο (με κόστος 1 εκατ. δολαρίων ανά άτομο). Εκεί, ο Χουάνγκ πίεσε για την άρση των περιορισμών στα τσιπ H20. Οι πιέσεις απέδωσαν καρπούς λίγους μήνες μετά, τον Αύγουστο. Ο Λούτνικ, μαζί με τον Σύμβουλο Ντέιβιντ Σακς, υποστήριξαν την επανέναρξη των πωλήσεων ώστε η Κίνα να παραμείνει «εξαρτημένη από το αμερικανικό τεχνολογικό οικοσύστημα».
Η συμφωνία προέβλεπε έναν ασυνήθιστο όρο: η Nvidia θα απέδιδε στην αμερικανική κυβέρνηση το 15% των εσόδων της από αυτές τις πωλήσεις. Την ίδια περίοδο, η εταιρεία φέρεται να δώρισε 25 εκατ. δολάρια για την κατασκευή αίθουσας δεξιώσεων στον Λευκό Οίκο, ποσό που δεν δημοσιοποιήθηκε.
Ο Τραμπ δεν έκρυβε τον θαυμασμό του, λέγοντας μάλιστα: «Θα μπορούσα να βάλω τον Τζένσεν να διαπραγματευτεί. Θα άφηνε τους δικούς μου πολύ πίσω. Ακόμη και ο Χάουαρντ θα το παραδεχόταν», με τον Λούτνικ να απαντά άμεσα: «Έτσι είναι».
Όσο οι σχέσεις της Nvidia με τον Λευκό Οίκο συσφίγγονταν, οι Αμερικανικές Υπηρεσίες Πληροφοριών σήμαιναν συναγερμό για τη Megaspeed. Βασικό πρόσωπο στην υπόθεση ήταν η πρώην Γενική Διευθύντριά της, Άλις Χουάνγκ, με την οποία ο Τζένσεν Χουάνγκ φέρεται να διατηρούσε εξωσυζυγική σχέση. Οι αμερικανικές Αρχές, σημειώνοντας την ταχύτατη ανέλιξή της από την κινεζική κρατική τηλεόραση στον επιχειρηματικό τομέα, ερευνούσαν το ενδεχόμενο να συνδέεται με τις κινεζικές μυστικές υπηρεσίες.
Παρά τις ενημερώσεις προς το Κογκρέσο, τον Πρόεδρο Τραμπ και το Υπουργείο Εμπορίου στα τέλη του 2025, η Megaspeed, η οποία είχε προμηθευτεί τσιπ αξίας άνω των 4 δισ. δολαρίων, δεν εντάχθηκε στην «Entity List» (τη μαύρη λίστα των εξαγωγών). Σύμφωνα με πηγές, συνεργάτες του Λούτνικ απέφευγαν να προωθήσουν τις κυρώσεις, τονίζοντας πως η τελική απόφαση ανήκε στον υπουργό.
Σύγκρουση στο εσωτερικό της κυβέρνησης
Η αδράνεια του Υπουργείου Εμπορίου προκάλεσε την οργή άλλων κυβερνητικών στελεχών. Η ένταση κορυφώθηκε στην Αίθουσα Διαχείρισης Κρίσεων, όταν ο Υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, ρώτησε ευθέως τον Λούτνικ γιατί δεν έχουν επιβληθεί περιορισμοί στη Megaspeed. Ο Λούτνικ φέρεται να αιφνιδιάστηκε, απαντώντας: «Δεν ξέρω. Θα το εξετάσω.».
Ο Μπέσεντ μετέφερε την αντιπαράθεση στο CNBC, ξεκαθαρίζοντας: «Το Υπουργείο Εμπορίου είναι αυτό που έχει την αρμοδιότητα να αποφασίσει και θα πρέπει να ρωτήσετε τους ίδιους για την εσωτερική τους διαδικασία».
Παράλληλα, άφησε αιχμές για την παράκαμψη των προεδρικών οδηγιών: «Είναι απογοητευτικό όταν ο Πρόεδρος Τραμπ έχει καταστήσει απολύτως σαφές ότι η Κίνα δεν πρέπει να λαμβάνει τσιπ της Nvidia πιο προηγμένα από τα H100. Κάθε περίπτωση διοχέτευσης τέτοιων τσιπ είναι ιδιαίτερα απογοητευτική, επειδή πλήττει τις σπουδαίες αμερικανικές εταιρείες μας στην κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης και δίνει πλεονέκτημα στους Κινέζους».
Στο μικροσκόπιο του Κογκρέσου
Οι αποκαλύψεις έχουν ενώσει Δημοκρατικούς και Ρεπουμπλικανούς, οι οποίοι απαιτούν απαντήσεις. Ο Ρεπουμπλικανός Γερουσιαστής Τζιμ Μπανκς δήλωσε: «Αυτή η είδηση είναι εξαιρετικά ανησυχητική. Όταν βρίσκεσαι σε πόλεμο με μια άλλη χώρα, δεν της δίνεις τις καλύτερες τεχνολογίες σου. Γι’ αυτό οι νομοθέτες πιέζουν εδώ και δύο χρόνια να σταματήσουν οι εξαγωγές των πιο προηγμένων υπολογιστικών τσιπ μας στην Κίνα».
Σε αυστηρότερο τόνο, ο Γερουσιαστής Τομ Τίλις υπογράμμισε: «Ντροπή στον Λούτνικ που επέτρεψε να εκτεθεί έτσι ο πρόεδρος. Αυτό εγείρει το ερώτημα ποιες άλλες παρόμοιες περιπτώσεις μπορεί να υπάρχουν».
Ήδη, επιτροπές του Κογκρέσου, με πρωτοβουλία στελεχών όπως ο Τιμ Σκοτ, η Ελίζαμπεθ Γουόρεν και ο Κρις Κουνς, έχουν ζητήσει τη διατήρηση όλων των σχετικών εγγράφων και καλούν τους Λούτνικ και Χουάνγκ σε ακροάσεις στις αρχές Δεκεμβρίου. Επιπλέον, επανέρχονται στο προσκήνιο τα ερωτήματα για το παρελθόν του Λούτνικ, καθώς την περίοδο της υπουργοποίησής του η επενδυτική του εταιρεία, Cantor Fitzgerald, κατείχε μετοχές της Nvidia αξίας 1,2 δισ. δολαρίων, ενώ διατηρούσε έμμεσους δεσμούς με την κινεζική αγορά.
Παρά τον πολιτικό σεισμό, ο Λευκός Οίκος επιχείρησε να κλείσει τη συζήτηση υποστηρίζοντας πως ο Ντόναλντ Τραμπ «εξακολουθεί να έχει απόλυτη εμπιστοσύνη στον υπουργό και στην ικανότητά του να ασκήσει τα καθήκοντά του ως ο πλέον μεταρρυθμιστικός Υπουργός Εμπορίου στη σύγχρονη ιστορία». Για τον ίδιο τον Χουάνγκ, ο Τραμπ είχε αναφέρει πρόσφατα πως, «εκτός αν ανακαλύψουμε κάτι που να δείχνει το αντίθετο», θεωρούσε πως ενεργούσε με απόλυτη εντιμότητα.
