Άνοιξαν σήμερα Τρίτη 27 Οκτωβρίου οι κάλπες (από τις 07:00 το πρωί) στο Ισραήλ για μία από τις σημαντικότερες εκλογικές αναμετρήσεις στην ιστορία της χώρας.
Οι ψηφοφόροι βρίσκονται και πάλι αντιμέτωποι με ένα γνώριμο ερώτημα: Πρέπει ο Benjamin Netanyahu, ο μακροβιότερος πρωθυπουργός της χώρας, να παραμείνει στην εξουσία;
Σχεδόν κάθε εκλογική αναμέτρηση των τελευταίων ετών είχε χαρακτήρα δημοψηφίσματος για τον Netanyahu.
Αυτή τη φορά, πολλοί Ισραηλινοί υποστηρίζουν ότι η επιλογή είναι πιο καθοριστική από ποτέ: δεν αφορά μόνο το ποιος θα κυβερνήσει τη χώρα, αλλά και την κατεύθυνση που θα ακολουθήσει.
Οι πρώτες εκλογές μετά την εισβολή της Hamas
Πρόκειται για την πρώτη εθνική εκλογική αναμέτρηση μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 υπό την ηγεσία της Hamas, η οποία αποτέλεσε τη φονικότερη αποτυχία στον τομέα της ασφάλειας στην ιστορία του Ισραήλ.
Ακολούθησαν οι πόλεμοι στη Γάζα, στον Λίβανο και στο Ιράν, που οδήγησαν σε εκτεταμένη στρατιωτική κινητοποίηση στη χώρα και, στη συνέχεια, σε περαιτέρω επιδείνωση της διεθνούς απομόνωσής της.
Η μεγάλη ευκαιρία
Για πολλούς ψηφοφόρους, αυτή είναι η πρώτη ευκαιρία να κρίνουν την πολιτική ηγεσία επί των ημερών της οποίας σημειώθηκαν οι αποτυχίες της 7ης Οκτωβρίου, να αποφασίσουν ποιος πρέπει να ηγηθεί της χώρας εν μέσω συγκρούσεων και ποιος πρέπει να επωμιστεί το βάρος της αυξημένης στρατιωτικής θητείας.
Το διακύβευμα
Η απερχόμενη κυβέρνηση του Netanyahu – η πρώτη εδώ και δεκαετίες που ολοκλήρωσε πλήρη τετραετή θητεία – στηρίχθηκε σε ακροδεξιούς και υπερορθόδοξους κυβερνητικούς εταίρους, οι οποίοι ώθησαν το Ισραήλ προς μια περισσότερο εθνικιστική και θρησκευτική κατεύθυνση από ποτέ.
Ο Netanyahu έγινε ο πρώτος εν ενεργεία πρωθυπουργός του Ισραήλ που παραπέμφθηκε σε δίκη για κατηγορίες διαφθοράς, ενώ η κυβέρνησή του προωθούσε μια αναμόρφωση του δικαστικού συστήματος, με στόχο την αποδυνάμωση του Ανώτατου Δικαστηρίου και άλλων μηχανισμών ελέγχου της εξουσίας.
Η προσπάθεια αυτή προκάλεσε μαζικές διαδηλώσεις το 2023.
Το διακύβευμα των σημερινών εκλογών είναι εάν το Ισραήλ θα συνεχίσει να κινείται προς την εθνικιστική, συντηρητική και θρησκευτική κατεύθυνση ή εάν θα αλλάξει πορεία.
Καμία πλειοψηφία, προς πολιτική κρίση
Η απάντηση ενδέχεται να μην είναι σαφής για εβδομάδες, εξαιτίας του τρόπου με τον οποίο σχηματίζονται οι κυβερνητικοί συνασπισμοί στο Ισραήλ.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ούτε το μπλοκ του Netanyahu ούτε η αντιπολίτευση είναι πιθανό να εξασφαλίσουν αυτοδύναμη πλειοψηφία.
Αυτό σημαίνει ότι οι εκλογές μπορεί να πυροδοτήσουν την επόμενη πολιτική κρίση του Ισραήλ, αντί να την αποτρέψουν.
36 κόμματα
Οι Ισραηλινοί ψηφίζουν κομματικούς συνδυασμούς και όχι μεμονωμένους υποψηφίους.
Σε μια κοινωνία που χαρακτηρίζεται από διαχωρισμούς με βάση την εθνικότητα, τη θρησκεία, την εθνοτική καταγωγή και την ιδεολογία, αυτό οδηγεί σε έναν μεγάλο αριθμό συμμετεχόντων.
Δεκάδες συνδυασμοί δηλώνουν συμμετοχή σε κάθε εκλογική αναμέτρηση, αλλά μόνο όσοι ξεπερνούν το εκλογικό όριο του 3,25% εξασφαλίζουν έδρες στην Κνεσέτ, το ισραηλινό κοινοβούλιο των 120 εδρών.
Τη Δευτέρα, 36 κόμματα βρίσκονταν στην εκλογική μάχη.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι 11 έως 13 κόμματα θα ξεπεράσουν το όριο, ενώ οι έδρες κατανέμονται με σύστημα αναλογικής εκπροσώπησης.
Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις
Τα δύο μεγαλύτερα κόμματα είναι το δεξιό Likud του Netanyahu και το Yashar, ένα νέο κεντρώο κόμμα υπό τον Gadi Eisenkot, πρώην αρχηγό του γενικού επιτελείου των ενόπλων δυνάμεων, ο οποίος έχει αναδειχθεί στον βασικό αντίπαλο του πρωθυπουργού.
Η τελευταία δημοσκόπηση του Channel 12 φέρνει πρώτο τον Eisenkot με 23 έδρες, έναντι 21 του Likud, αν και άλλες δημοσκοπήσεις παρουσιάζουν διαφορετική εικόνα.
Στο φιλοκυβερνητικό Channel 14, το Likud προβλέπεται να εξασφαλίσει 30 έδρες και ο Eisenkot περίπου 20.
Στις δημοσκοπικές αναμετρήσεις μεταξύ των δύο σχετικά με το ποιος είναι καταλληλότερος για την πρωθυπουργία, ο Eisenkot διατηρεί σταθερό προβάδισμα έναντι του Netanyahu.
Ωστόσο, η ανάδειξη ενός κόμματος σε πρώτη δύναμη δεν αρκεί για την εκλογική νίκη.
Οι 61 έδρες για κυβέρνηση
Ένας πρωθυπουργός χρειάζεται τη στήριξη 61 βουλευτών για να σχηματίσει κυβέρνηση, και κανένα κόμμα δεν έχει καταφέρει ποτέ να εξασφαλίσει μόνο του αυτή την πλειοψηφία.
Έτσι, η εκλογική βραδιά συνήθως ξεκαθαρίζει ελάχιστα πράγματα.
Η πραγματική αναμέτρηση αφορά τους συσχετισμούς για τον σχηματισμό κυβερνητικού συνασπισμού που ακολουθούν, μια διαδικασία η οποία μπορεί να διαρκέσει ημέρες, εβδομάδες ή ακόμη και μήνες.
Οι περισσότερες δημοσκοπήσεις δίνουν στο μπλοκ του Netanyahu, το οποίο αποτελείται από το Likud, δύο ακροδεξιά κόμματα υπό τους Bezalel Smotrich και Itamar Ben-Gvir και δύο υπερορθόδοξα κόμματα, από 49 έως 55 έδρες, λιγότερες δηλαδή από τις 61 που απαιτούνται για την πλειοψηφία.
Βαθιά κατακερματισμένη αντιπολίτευση
Η αντιπολίτευση, η οποία εμφανίζεται ισχυρή στα χαρτιά, είναι βαθιά κατακερματισμένη.
Στα δεξιά του Eisenkot βρίσκονται κόμματα υπό τον πρώην πρωθυπουργό Naftali Bennett και τον πρώην υπουργό Άμυνας Avigdor Liberman, ενώ στα αριστερά του βρίσκεται το κόμμα των Δημοκρατών υπό τον Yair Golan.
Ούτε ο Bennett ούτε ο Liberman έχουν δηλώσει τη στήριξή τους στον Eisenkot, καθώς και οι δύο φιλοδοξούν να αναλάβουν την πρωθυπουργία.
Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, οποιαδήποτε εναλλακτική κυβέρνηση θα χρειαζόταν πιθανότατα είτε τη στήριξη είτε την αποχή των αραβικών κομμάτων.
Ωστόσο, αρκετοί ηγέτες της αντιπολίτευσης έχουν αποκλείσει κάθε ενδεχόμενο συνεργασίας μαζί τους.
Καθώς καμία πλευρά δεν διαθέτει σαφή πλειοψηφία, όλα τα ενδεχόμενα παραμένουν ανοιχτά: πολιτικό αδιέξοδο, κυβέρνηση μειοψηφίας, κυβέρνηση εθνικής ενότητας ή ακόμη και νέες εκλογές.
Τα κυριότερα κόμματα και οι προβλέψεις για τις έδρες τους
Βάσει των τελευταίων δημοσκοπήσεων, τα κυριότερα κόμματα και οι προβλέψεις για τις έδρες τους είναι οι εξής:
– Yashar: Υπό τον πρώην αρχηγό του στρατού Gadi Eisenkot — προβλέπεται να εξασφαλίσει από 22 έως 24 έδρες.
– Likud: Υπό τον Benjamin Netanyahu, τον μακροβιότερο πρωθυπουργό στην ιστορία του Ισραήλ — προβλέπεται να εξασφαλίσει από 21 έως 23 έδρες.
– Together: Υπό τους πρώην πρωθυπουργούς Naftali Bennett και Yair Lapid — προβλέπεται να εξασφαλίσει από 13 έως 14 έδρες.
– Democrats: Υπό τον Yair Golan — προβλέπεται να εξασφαλίσει από 8 έως 9 έδρες.
– Joint List: Αποτελείται από τρία κόμματα με αραβική ηγεσία, τα Hadash, Balad και Ta’al – προβλέπεται να εξασφαλίσει από 9 έως 10 έδρες.
– Yisrael Beiteinu: Υπό τον Avigdor Liberman – προβλέπεται να εξασφαλίσει 8 έδρες.
– United Torah Judaism: Περιλαμβάνει τα δύο μεγαλύτερα κόμματα των υπερορθόδοξων Εβραίων Ασκενάζι (Haredim) — προβλέπεται να εξασφαλίσει 8 έδρες.
– Shas: Υπό τον Aryeh Deri, εκπροσωπεί τους υπερορθόδοξους Εβραίους σεφαραδίτικης καταγωγής — προβλέπεται να εξασφαλίσει από 7 έως 8 έδρες.
– Otzma Yehudit: Υπό τον ακροδεξιό υπουργό Εθνικής Ασφάλειας Itamar Ben-Gvir — προβλέπεται να εξασφαλίσει από 7 έως 8 έδρες.
– Religious Zionism-Zehut: Υπό τον ακροδεξιό υπουργό Οικονομικών Bezalel Smotrich και τον Moshe Feiglin — προβλέπεται να εξασφαλίσει από 5 έως 6 έδρες.
– Ra’am: Υπό τον Mansour Abbas — προβλέπεται να εξασφαλίσει από 5 έως 6 έδρες.
Τι θα μπορούσε να κρίνει το αποτέλεσμα;
Καθώς κανένα από τα δύο μπλοκ δεν προβλέπεται να επικρατήσει με άνεση, το αποτέλεσμα μπορεί να κριθεί στις λεπτομέρειες: ποια μικρά κόμματα θα ξεπεράσουν το όριο του 3,25% και πόσες ψήφοι θα κατευθυνθούν σε κόμματα που δεν θα το περάσουν, με αποτέλεσμα να μη μετατραπούν σε κοινοβουλευτική εκπροσώπηση.
Η συμμετοχή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μερικές χιλιάδες ψήφοι μπορούν να καθορίσουν εάν ένα κόμμα θα μείνει εντελώς εκτός κοινοβουλίου ή θα εξασφαλίσει έδρες — ή ακόμη και αν θα αναδειχθεί σε ρυθμιστή που θα άρει το αδιέξοδο μεταξύ των δύο μπλοκ και θα αναδιαμορφώσει τον πολιτικό χάρτη.
Οι Άραβες ψηφοφόροι
Η συμμετοχή των Αράβων ψηφοφόρων μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.
Οι Παλαιστίνιοι πολίτες του Ισραήλ, που αποτελούν περίπου το 20% του πληθυσμού, παραδοσιακά συμμετέχουν στις εκλογές σε χαμηλότερο ποσοστό από τον εθνικό μέσο όρο.
Στις εκλογές του 2022, η συμμετοχή των Αράβων ήταν 53,2%, έναντι 70,6% στο σύνολο του εκλογικού σώματος.
Αυτή τη φορά, οι δημοσκόποι αναμένουν ότι θα ξεπεράσει το 60%.
Κάτι τέτοιο θα αύξανε τον αριθμό των ψήφων που απαιτούνται για την υπέρβαση του εκλογικού ορίου, καθιστώντας δυσκολότερη την είσοδο των μικρών κομμάτων στο κοινοβούλιο.
Ψήφοι από το εξωτερικό
Ο κυβερνητικός συνασπισμός του Netanyahu περιλαμβάνει αρκετά μικρά κόμματα που κινδυνεύουν να μείνουν εκτός κοινοβουλίου, μεταξύ των οποίων ο Θρησκευτικός Σιωνισμός του Smotrich και ένα νέο δεξιό κόμμα υπό τον Ofer Winter, έναν γνωστό απόστρατο στρατηγό.
Ενώ τα περισσότερα κόμματα της αντιπολίτευσης βρίσκονται με ασφάλεια πάνω από το εκλογικό όριο, ένα ακόμη νέο μικρό κόμμα, το οποίο δεν έχει δεσμευτεί να στηρίξει κάποιο μπλοκ και συνδυάζει ζητήματα που αφορούν τους εφέδρους με μια οικονομική ατζέντα, συγκεντρώνει ποσοστά κοντά στο 3,25%.
Ένας ακόμη παράγοντας που προσελκύει το ενδιαφέρον είναι οι Ισραηλινοί που ζουν στο εξωτερικό.
Το Ισραήλ δεν επιτρέπει την ψήφο από το εξωτερικό, με εξαίρεση το διπλωματικό προσωπικό, ενώ επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι περισσότερο από το 11% των 7,3 εκατομμυρίων εγγεγραμμένων ψηφοφόρων, δηλαδή περίπου 810.000 άνθρωποι, ζουν εκτός της χώρας.
Χιλιάδες σχεδιάζουν να ταξιδέψουν αεροπορικώς στο Ισραήλ για να ψηφίσουν αυτοπροσώπως, αριθμός που θα μπορούσε ενδεχομένως να επηρεάσει το εκλογικό αποτέλεσμα.
Τα κυρίαρχα ζητήματα
Σε μια χώρα που έχει περάσει χρόνια πολέμου, η ασφάλεια και η απόδοση ευθυνών αποτελούν ισχυρούς παράγοντες που επηρεάζουν την ψήφο.
Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το κόστος ζωής αποτελεί επίσης βασική ανησυχία για πολλούς ψηφοφόρους, ιδιαίτερα για τους νεότερους.
Σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση του Channel 12, το 21% των Ισραηλινών κατατάσσει την οικονομία και το κόστος ζωής ως πρώτη προτεραιότητα στις επερχόμενες εκλογές.
Ακολουθούν η στράτευση των υπερορθόδοξων Εβραίων με 17%, η αποτυχία της 7ης Οκτωβρίου με 14% και ο πόλεμος με το Ιράν με 10%.
Η εικόνα διαφέρει έντονα ανάλογα με την πολιτική τοποθέτηση.
Πόλεμος με Ιράν και κόστος ζωής
Μεταξύ των ψηφοφόρων του κυβερνητικού συνασπισμού του Netanyahu, ο πόλεμος με το Ιράν καταλαμβάνει την πρώτη θέση με 21%, ενώ μεταξύ των ψηφοφόρων της αντιπολίτευσης προηγείται η αποτυχία της 7ης Οκτωβρίου με 28%.
Έρευνα που πραγματοποίησε τον Σεπτέμβριο το ερευνητικό κέντρο Achord του Εβραϊκού Πανεπιστημίου διαπίστωσε ότι το 58% των ψηφοφόρων ηλικίας 22 έως 34 ετών δήλωσε πως το κόστος ζωής και οι τιμές των κατοικιών θα καθορίσουν την ψήφο του, ενώ το 36% επικαλέστηκε ζητήματα ασφάλειας.
Παρά τα στοιχεία αυτά, η οικονομία δεν αποτελούσε κεντρικό θέμα της προεκλογικής εκστρατείας μέχρι το περασμένο Σαββατοκύριακο, όταν ο Netanyahu την έφερε στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας.
Το «BibiCoin»
Σε συνέντευξή του στο Channel 10, η οποία επικεντρώθηκε στην οικονομία, ο Netanyahu αναφέρθηκε στο κύμα διεθνούς καταδίκης των ισραηλινών εποικισμών στη Δυτική Όχθη και δήλωσε ότι το Ισραήλ θα πρέπει να προετοιμαστεί για πιθανές διεθνείς τραπεζικές κυρώσεις, αναπτύσσοντας «μια οικονομία που θα μπορεί να τις παρακάμπτει».
Είπε ότι εξετάζεται η χρήση κρυπτονομισμάτων και τεχνολογίας blockchain και ότι έχει ζητήσει την κατάρτιση σχεδίου για την αντιμετώπιση αυτού του ενδεχομένου.
Η συνέντευξη προκάλεσε έντονες επικρίσεις κατά του Netanyahu από οικονομολόγους, συμπεριλαμβανομένης μιας σπάνιας δημόσιας αποδοκιμασίας από την Τράπεζα του Ισραήλ.
Η κεντρική τράπεζα απέρριψε δημοσίως την ιδέα, δηλώνοντας ότι «τα κρυπτονομίσματα δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως μέσο παράκαμψης των κυρώσεων».
Οι βασικοί αντίπαλοι του Netanyahu παρουσίασαν την πρότασή του ως ένδειξη ότι ο ίδιος αναμένει περαιτέρω διεθνή απομόνωση του Ισραήλ.
Ο Gadi Eisenkot, βασικός αντίπαλος του Netanyahu, ειρωνεύτηκε την ιδέα χαρακτηρίζοντάς την «BibiCoin» και την αποκάλεσε «απειλή για την εθνική ασφάλεια».
Παράλληλα, κατηγόρησε τον Netanyahu ότι σχεδιάζει να «διαλύσει την ισραηλινή οικονομία για τις επόμενες γενιές».
Πώς θα επηρεάσει η 7η Οκτωβρίου
Ο Netanyahu έχτισε την πολιτική του καριέρα προβάλλοντας μια σκληρή στάση στα ζητήματα ασφάλειας.
Ωστόσο, ήταν πρωθυπουργός στις 7 Οκτωβρίου, όταν η Hamas παραβίασε τα ισραηλινά σύνορα, σκοτώνοντας περισσότερους από 1.200 Ισραηλινούς και μεταφέροντας 251 ομήρους στη Γάζα.
Έχει αρνηθεί να αναλάβει προσωπική ευθύνη και έχει απορρίψει τα αιτήματα για τη σύσταση κρατικής εξεταστικής επιτροπής που θα διερευνήσει τις αποτυχίες στον τομέα της ασφάλειας.
Οι αντίπαλοί του έχουν αναγάγει αυτή την έλλειψη λογοδοσίας σε κεντρικό θέμα της προεκλογικής τους εκστρατείας.
Ο πόλεμος έχει επίσης διαμορφώσει την προσωπική ιστορία του Eisenkot.
Ο γιος του, Gal, ηλικίας 25 ετών, σκοτώθηκε πολεμώντας στη Γάζα τον Δεκέμβριο του 2023, μια απώλεια που ενισχύει την απήχησή του στους ψηφοφόρους οι οποίοι δίνουν προτεραιότητα στην ασφάλεια.
Άλλα κόμματα έχουν εντάξει στα ψηφοδέλτιά τους μέλη οικογενειών που έχασαν αγαπημένα τους πρόσωπα, καθώς και συγγενείς πρώην Ισραηλινών ομήρων.
Στην ατζέντα και… η θητεία
Τα κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν επίσης συμπεριλάβει νέους υποψηφίους από τις τάξεις των εφέδρων, οι οποίοι επέστρεψαν πρόσφατα από τις μάχες στη Γάζα και στον Λίβανο, φέρνοντας το ζήτημα της στρατιωτικής θητείας στην κορυφή της εκλογικής ατζέντας.
Οι περισσότεροι Εβραίοι Ισραηλινοί άνω των 18 ετών υπόκεινται σε υποχρεωτική στράτευση, αλλά οι υπερορθόδοξοι άνδρες απολάμβαναν επί μακρόν γενική απαλλαγή λόγω θρησκευτικών σπουδών.
Οι υπερορθόδοξοι κυβερνητικοί εταίροι του Netanyahu έχουν επιδιώξει να διατηρήσουν και να διευρύνουν αυτή την εξαίρεση, παρότι ο ισραηλινός στρατός δηλώνει ότι αντιμετωπίζει έλλειψη περισσότερων από 12.000 στελεχών, ενώ οι δυνάμεις του δοκιμάζονται από τις πολεμικές επιχειρήσεις σε πολλαπλά μέτωπα.
Οι έφεδροι καλύπτουν αυτό το κενό, υπηρετώντας έως και εκατοντάδες ημέρες τον χρόνο σε επαναλαμβανόμενες επιστρατεύσεις.
Όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν θέσει τη στρατιωτική θητεία για όλους στο επίκεντρο των προεκλογικών τους δεσμεύσεων.
Τι σημαίνουν οι εκλογές για τους Παλαιστινίους;
Η απερχόμενη κυβέρνηση ήταν μία από τις πιο σκληροπυρηνικές στην ιστορία του Ισραήλ ως προς το Παλαιστινιακό, κυρίως εξαιτίας της επιρροής δύο ηγετών ακροδεξιών εθνικιστικών κομμάτων.
Ο Smotrich, υπουργός Οικονομικών, ο οποίος εποπτεύει επίσης την πολιτική διοίκηση στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, προώθησε τη δραστική επέκταση των εποικισμών, ενώ παράλληλα παρακρατούσε φορολογικά έσοδα που προορίζονταν για την Παλαιστινιακή Αρχή.
Οι επικριτές του υποστηρίζουν ότι αυτή η πολιτική θα μπορούσε να οδηγήσει την Παλαιστινιακή Αρχή σε οικονομική κατάρρευση.
Ο Ben-Gvir, υπουργός Εθνικής Ασφάλειας, πρωτοστάτησε στην προώθηση νόμου για τη θανατική ποινή στην Κνεσέτ, αυστηροποίησε τις συνθήκες κράτησης των Παλαιστινίων φυλακισμένων και αποδυνάμωσε την αστυνομική αντιμετώπιση της βίας των Ισραηλινών εποίκων στη Δυτική Όχθη.
Και οι δύο αντιτάχθηκαν στον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα, και οι δύο υποστηρίζουν τη δημιουργία ισραηλινών εποικισμών στη Γάζα και αμφότεροι επιδιώκουν την πλήρη προσάρτηση της Δυτικής Όχθης και την υπαγωγή της σε εβραϊκό έλεγχο.
Πόλεμος στη Δυτική Όχθη
Εάν ο Netanyahu επιστρέψει στην εξουσία με τους σημερινούς κυβερνητικούς του εταίρους, αυτή η προσέγγιση είναι πιθανό να συνεχιστεί και να ενταθεί.
Ο Smotrich θέλει να ακυρώσει τις Συμφωνίες του Όσλο, να διαλύσει την Παλαιστινιακή Αρχή και να προχωρήσει σε πόλεμο στη Δυτική Όχθη.
Ο Ben-Gvir, ο οποίος έχει δηλώσει ότι θα απαιτήσει το υπουργείο Άμυνας σε μια νέα κυβέρνηση, έχει ζητήσει τη μετανάστευση των Παλαιστινίων από τη Γάζα και τη Δυτική Όχθη.
Μια κυβέρνηση της αντιπολίτευσης πιθανότατα δεν θα σήμαινε ριζική ιδεολογική μεταστροφή και θα άλλαζε περισσότερο τον τόνο παρά την ουσία της πολιτικής.
Ο Eisenkot, όπως και ο Netanyahu, έχει απορρίψει τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους, ενώ οποιοσδήποτε συνασπισμός της αντιπολίτευσης θα περιλάμβανε δεξιά κόμματα που αντιτίθενται σε οποιαδήποτε παραχώρηση.
Ωστόσο, μια κυβέρνηση που δεν θα εξαρτιόταν από τους Ben-Gvir και Smotrich πιθανότατα θα αντιμετώπιζε πιο αποφασιστικά τη βία των εποίκων, θα εγκατέλειπε την ανοιχτή υποστήριξη της μετανάστευσης των Παλαιστινίων και της κατάρρευσης της Παλαιστινιακής Αρχής και θα ήταν περισσότερο διατεθειμένη να ανταποκριθεί σε αμερικανικές και περιφερειακές πρωτοβουλίες για τη Γάζα και άλλες περιοχές.
Παρά ταύτα, θα κληρονομούσε τα ίδια άλυτα ζητήματα: πώς θα αφοπλιστεί η Hamas, ποιος θα αναλάβει την ανοικοδόμηση της Γάζας και ποιος θα αποκαταστήσει τον νόμο και την τάξη στη Δυτική Όχθη.
Εβραϊκή ανωτερότητα
«Ολόκληρο το ισραηλινό πολιτικό σύστημα λειτουργεί μέσα στο ρατσιστικό πλαίσιο της εβραϊκής ανωτερότητας», δήλωσε ο Yehouda Shenhav-Shahrabani, γνωστός Ισραηλινός κοινωνιολόγος.
«Κανένας από τους ηγέτες που παρουσιάζονται ως εναλλακτική λύση απέναντι στον Netanyahu δεν μπορεί πραγματικά να χαρακτηριστεί αριστερός.
Η φρικτή πραγματικότητα που παρακολουθούμε δεν είναι απλώς προϊόν του Netanyahu ή της ακροδεξιάς.
Έχει τις ρίζες της στην ίδια τη σιωνιστική πολιτική σκέψη, η οποία είναι δομημένη γύρω από την αρχή της εβραϊκής ανωτερότητας.
Δεν υπάρχει τρόπος να παρακαμφθεί αυτό το θεμελιώδες γεγονός», πρόσθεσε ο αναλυτής.
Η στροφή του Ισραήλ προς τα δεξιά δεν ξεκίνησε με τον σχηματισμό της τελευταίας κυβέρνησης του Netanyahu το 2022, ούτε με τη μετατόπιση της ισραηλινής κοινωνίας προς τα δεξιά μετά την επίθεση της Hamas το 2023, όπως καταγράφεται στις δημοσκοπήσεις.
Αντίθετα, η κατάρρευση της ειρηνευτικής διαδικασίας με τους Παλαιστινίους και οι επανειλημμένες κρίσεις ασφάλειας των τελευταίων δεκαετιών έχουν συνδυαστεί, διαβρώνοντας συστηματικά το πολιτικό κέντρο και την αριστερά.
Τι θα αλλάξει εάν χάσει ο Netanyahu
«Εάν ο Netanyahu χάσει τις εκλογές και, για παράδειγμα, ο Gadi Eisenkot γίνει ο νέος πρωθυπουργός, η βασική αρχική αλλαγή θα αφορά το πολιτικό κλίμα, την ατμόσφαιρα, καθώς ο Netanyahu προκαλεί έντονα συναισθήματα στο εσωτερικό της χώρας», δήλωσε στο Al Jazeera ο Ahron Bregman, Ισραηλινός αναλυτής και ανώτερος διδάσκων στο King’s College London.
«Όσοι τον θαυμάζουν – και είναι πολλοί στο Ισραήλ – τον αντιμετωπίζουν σαν Θεό.
Όσοι τον μισούν – και αυτοί είναι πολλοί – τον μισούν βαθιά», δήλωσε ο Bregman.
«Είναι μια προσωπικότητα που προκαλεί βαθύ διχασμό.
Ένας νέος πρωθυπουργός πιθανότατα θα εκτονώσει την κατάσταση».
Καθώς η εκλογική αναμέτρηση παρακολουθείται στενά τόσο στην περιοχή όσο και διεθνώς, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι το διακύβευμα υπερβαίνει τα ονόματα που εμφανίζονται στα ψηφοδέλτια και αγγίζει τον ίδιο τον χαρακτήρα και το μέλλον του Ισραήλ.
Η απόφαση του Ισραήλ
«Η απόφαση που καλείται να λάβει το Ισραήλ, εάν δηλαδή θα διατηρήσει ή όχι μια κυβέρνηση υπό τον Netanyahu, είναι τελικά μια απόφαση για το εάν θα ζει σε μια λειτουργική δημοκρατία ή σε μια δημοκρατία μόνο κατ’ όνομα», δήλωσε στο Al Jazeera ο Yossi Mekelberg, ανώτερος ερευνητής στο Chatham House.
«Είναι η επιλογή ανάμεσα στη διατήρηση της κατοχής της Δυτικής Όχθης ή στην πλήρη προσάρτησή της και την “εθελοντική μετανάστευση” του πληθυσμού της, όπως έχουν πράγματι προτείνει στελέχη της κυβέρνησης».
Ο Bregman πρόσθεσε ότι, σε περίπτωση νίκης της αντιπολίτευσης, πιθανότατα θα επανέλθει στην κυβέρνηση ο σεβασμός στις θεσμικές διαδικασίες και στο κράτος δικαίου, σε έντονη αντίθεση με τον τρόπο διακυβέρνησης του Netanyahu, όπως τον περιέγραψε.
Ωστόσο, το να αναμένει κανείς υπερβολικά μεγάλες αλλαγές στη συνολική κατεύθυνση της πολιτικής θα σήμαινε ότι παραβλέπει την ουσία.
«Μην κάνετε λάθος», προειδοποίησε. «Το Ισραήλ, ιδιαίτερα μετά την 7η Οκτωβρίου, στράφηκε απότομα προς τα δεξιά και οποιαδήποτε νέα κυβέρνηση θα αντανακλά και θα αναπαράγει αυτή την πραγματικότητα».
