Κατέρρευσε ο Starmer, έρχεται ο Burnham
Ο ίδιος, σε δραματική δήλωσή του, υπογράμμισε ότι το βασικό ερώτημα που τέθηκε εντός του κόμματος ήταν αν αποτελεί το κατάλληλο πρόσωπο για να οδηγήσει τους Εργατικούς στις επόμενες εκλογές.
Όπως ανέφερε, έχει πλέον «ακούσει την απάντηση» του κόμματος και την αποδέχεται «με κατανόηση και αξιοπρέπεια».«Πρώτα η χώρα» – Το πολιτικό αφήγημα της αποχώρησης
Ο Keir Starmer τόνισε ότι κάθε του απόφαση καθοδηγήθηκε από την αρχή της προτεραιότητας προς το εθνικό συμφέρον.
«Κάθε απόφαση που πήρα είχε στόχο να βάλει πρώτα τη χώρα που αγαπώ», ανέφερε χαρακτηριστικά, ανακοινώνοντας ότι θα αποχωρήσει από την ηγεσία των Εργατικών.
«Παρέλαβα ένα κόμμα κατεστραμμένο»
Πριν ανακοινώσει την παραίτησή του, ο Starmer περιέγραψε ένα κόμμα σε βαθιά κρίση όταν ανέλαβε την ηγεσία του, κάνοντας λόγο για έναν οργανισμό «πολιτικά, οικονομικά και ηθικά χρεοκοπημένο».
Όπως υποστήριξε, είχε δεχθεί επανειλημμένα ότι το κόμμα των Εργατικών ήταν «τελειωμένο», όμως – όπως είπε – διέψευσε αυτές τις εκτιμήσεις.
Αναφέρθηκε επίσης στις εσωκομματικές μεταρρυθμίσεις, σημειώνοντας ότι απομάκρυνε «το δηλητήριο του αντισημιτισμού» και αποκατέστησε την εμπιστοσύνη στους τομείς της οικονομίας, της άμυνας και της εθνικής ασφάλειας.
Η πολιτική διαδρομή προς την εξουσία και η αιφνίδια έξοδος
Ο Starmer εμφανίστηκε συγκινημένος έξω από την Downing Street, πλαισιωμένος από τη σύζυγό του, ενώ πλήθος τον αποχαιρετούσε με χειροκροτήματα.
«Το να περπατήσω στην Downing Street ήταν η πιο περήφανη στιγμή της ζωής μου», δήλωσε, αναφερόμενος στην εκλογική νίκη των Εργατικών τον Ιούλιο του 2024.
Υπενθύμισε ότι εισήλθε στην πολιτική με στόχο να αλλάξει τις ζωές εκατομμυρίων πολιτών και περιέγραψε την πορεία που οδήγησε το κόμμα στην εξουσία.
Η παρέμβαση Trump και τα δημοσιεύματα
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump ανέφερε σε ανάρτησή του στο Truth Social την Κυριακή ότι ο Starmer «θα παραιτηθεί» από πρωθυπουργός.
Ωστόσο, Βρετανός κυβερνητικός αξιωματούχος διευκρίνισε ότι δεν είχε υπάρξει καμία σχετική ενημέρωση προς τον Trump από την κυβέρνηση και ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν είχε συνομιλήσει με τον Starmer.
Παράλληλα, η εφημερίδα The Guardian μετέδωσε το βράδυ της Κυριακής ότι ο Starmer επρόκειτο να παρουσιάσει τις προθέσεις του σε δήλωση έξω από την Downing Street το πρωί της Δευτέρας, επικαλούμενη ανώνυμους υπουργούς του υπουργικού συμβουλίου.
Ερωτηθείσα για το δημοσίευμα, η Downing Street παρέπεμψε στις δηλώσεις του Starmer την Παρασκευή, όταν είχε υποστηρίξει ότι δεν σκοπεύει να εγκαταλείψει τη θέση του.
Ωστόσο, επικαλέστηκε και τις δηλώσεις του υπουργού Επιχειρήσεων Peter Kyle, ο οποίος ανέφερε την Κυριακή ότι ο πρωθυπουργός αξιολογεί τις «πολιτικές πραγματικότητες».
«Έχει πραγματοποιήσει συνομιλίες με ένα πολύ ευρύ φάσμα ανθρώπων, μεταξύ των οποίων και εγώ», δήλωσε ο Kyle στο Sky News.
«Παράλληλα εργάστηκε εντατικά όλο το Σαββατοκύριακο.
Πιστεύω ότι αφιερώνει χρόνο για να εξετάσει τις πολιτικές πραγματικότητες, τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που αντιμετωπίζει».
Από τον εκλογικό θρίαμβο στην κρίση ηγεσίας
Η πιθανότητα αποχώρησης του Starmer συνιστά εντυπωσιακή ανατροπή σε σχέση με τη σαρωτική εκλογική νίκη που πέτυχε το 2024, όταν επανέφερε το Εργατικό Κόμμα στην εξουσία ύστερα από 14 χρόνια στην αντιπολίτευση.
Ωστόσο, η πρωθυπουργική του θητεία σημαδεύτηκε από πολιτικά λάθη και εξαιρετικά χαμηλά ποσοστά δημοτικότητας.
Η κατάσταση κορυφώθηκε με τη βαριά ήττα των Εργατικών στις τοπικές εκλογές του Μαΐου, αποτέλεσμα που ώθησε σχεδόν το ένα τέταρτο των βουλευτών του κόμματος να ζητήσουν την παραίτησή του.
Η αναμενόμενη απόφαση του Starmer έρχεται λίγες ημέρες μετά την εκλογή του Andy Burnham στη Βουλή των Κοινοτήτων, γεγονός που του επιτρέπει πλέον να διεκδικήσει επίσημα την ηγεσία του κόμματος απέναντι στον ιστορικά αντιδημοφιλή πρωθυπουργό.
Το αποτέλεσμα αυτό πυροδότησε πολυήμερες συζητήσεις στο στρατόπεδο του Starmer σχετικά με το κατά πόσο θα μπορούσε να αντέξει μια εσωκομματική πρόκληση από τον Burnham.
Η άνοδος του Burnham και ο παράγοντας Farage
Ιδιαίτερη βαρύτητα απέκτησε ο τρόπος με τον οποίο ο Burnham επικράτησε στην αναπληρωματική εκλογή του Makerfield, όπου συνέτριψε το Reform UK του Nigel Farage, το οποίο προηγείται σε πολλές δημοσκοπήσεις.
Η επιτυχία αυτή αύξησε περαιτέρω την πίεση προς τον Starmer, καθώς πολλοί βουλευτές των Εργατικών φαίνεται να καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ο Burnham αποτελεί τη μοναδική ελπίδα του κόμματος να ανακόψει την πορεία του Farage στις επόμενες γενικές εκλογές, οι οποίες πρέπει να διεξαχθούν έως το 2029.
Νέα περίοδος πολιτικής αβεβαιότητας
Εφόσον ο Starmer ανακοινώσει επίσημα την πρόθεσή του να αποχωρήσει, το Ηνωμένο Βασίλειο θα εισέλθει σε μία νέα περίοδο πολιτικής αβεβαιότητας, οδηγούμενο στον έβδομο πρωθυπουργό μέσα σε δέκα χρόνια — μια εξέλιξη που φάνταζε αδιανόητη όταν οι Εργατικοί εξασφάλισαν άνετη κοινοβουλευτική πλειοψηφία το 2024.
Μετά την πολιτική αναταραχή των ετών που ακολούθησαν το Brexit, κατά τα οποία οι Συντηρητικοί διαδέχονταν ο ένας τον άλλον στην ηγεσία με τους David Cameron, Theresa May, Boris Johnson, Liz Truss και Rishi Sunak, ο Starmer είχε αναλάβει την εξουσία υποσχόμενος μια νέα εποχή σταθερότητας.
Αντί γι’ αυτό, επενδυτές και αγορές αναρωτιούνται πλέον ποια κατεύθυνση θα ακολουθήσει η βρετανική κυβέρνηση.
Μεταξύ των ερωτημάτων που τίθενται είναι ποιος θα μπορούσε να διαδεχθεί τη Rachel Reeves στο υπουργείο Οικονομικών σε μια ενδεχόμενη κυβέρνηση Burnham.
Παραμένει επίσης ανοιχτό το ενδεχόμενο ο Burnham να αναλάβει την πρωθυπουργία χωρίς αντίπαλο ή να βρεθεί αντιμέτωπος με άλλον διεκδικητή εντός των Εργατικών.
Στη δεύτερη περίπτωση, θα χρειαστεί να περάσει εβδομάδες υπό εντατικό πολιτικό έλεγχο παρουσιάζοντας το κυβερνητικό του σχέδιο, ενώ ταυτόχρονα θα πρέπει να εξασφαλίσει τη στήριξη της κομματικής βάσης που εκλέγει τελικά τον ηγέτη.
Οι διεργασίες στο εσωτερικό των Εργατικών
Μέχρι το τέλος της Παρασκευής, αρκετοί υπουργοί που παρέμεναν πιστοί στον Starmer φέρονται να του μετέφεραν ότι, παρότι δεν επιθυμούσαν την αποχώρησή του, θεωρούσαν πλέον αναπόφευκτη την αντικατάστασή του.
Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν το περιεχόμενο των συζητήσεων, οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν κυρίως στο πώς θα περιοριστούν οι αναταράξεις για τη χώρα και θα αποφευχθεί μια βαθύτερη εσωκομματική σύγκρουση, παρά στην άσκηση πιέσεων ή στην υποβολή τελεσιγράφων προς τον πρωθυπουργό.
Μέχρι το πρωί του Σαββάτου, μόνο ένας στενός πυρήνας ιδιαίτερα πιστών υπουργών εξακολουθούσε να υποστηρίζει ότι έπρεπε να παραμείνει και να δώσει τη μάχη.
Σε εκείνο το στάδιο, αρκετοί υπουργοί αποκόμισαν την εντύπωση ότι ο Starmer είχε πλέον αποδεχθεί την ανάγκη να καθορίσει χρονοδιάγραμμα αποχώρησης.
Παράλληλα, θεώρησαν ότι δεν προτίθεται να συμμετάσχει σε ενδεχόμενη εσωκομματική εκλογική διαδικασία για την ηγεσία, αποφεύγοντας έτσι ακόμη πιο δύσκολες συζητήσεις.
Οι όροι της εξόδου και οι διαφωνίες για τη διαδοχή
Από το μεσημέρι του Σαββάτου και μετά, οι συνεργάτες του Starmer επικεντρώθηκαν κυρίως στους όρους της αποχώρησής του.
Ορισμένοι υποστήριξαν ότι θα έπρεπε να παραμείνει έως τον Σεπτέμβριο, θεωρώντας ότι κάτι τέτοιο εξυπηρετεί καλύτερα το εθνικό συμφέρον, καθώς ο Burnham δεν έχει ακόμη παρουσιάσει ένα πλήρως διαμορφωμένο κυβερνητικό σχέδιο.
Κατά την άποψή τους, οι βουλευτές των Εργατικών θα πρέπει να αποφασίσουν αν ο Burnham θα αναλάβει την ηγεσία χωρίς αντίπαλο ή μέσω ανοιχτής εσωκομματικής αναμέτρησης.
Παράλληλα, προειδοποιούν για τους κινδύνους που συνεπάγεται η ανάληψη της εξουσίας από έναν ηγέτη που δεν έχει δοκιμαστεί σε εθνικό επίπεδο.
Σενάρια για Streeting και ανησυχίες για το μέλλον
Ορισμένοι βουλευτές της δεξιάς πτέρυγας των Εργατικών εκφράζουν ανησυχίες ότι, ακόμη και αν ο πρώην υπουργός Υγείας Wes Streeting εξασφαλίσει την υποστήριξη 81 βουλευτών και επιβάλει εσωκομματική αναμέτρηση, ενδέχεται στη συνέχεια να καταλήξει σε συμφωνία με τον Burnham, αποσύροντας πρόωρα την υποψηφιότητά του με αντάλλαγμα μια κορυφαία υπουργική θέση, όπως αυτή του υπουργού Εξωτερικών.
Μακροχρόνιος υποστηρικτής του Starmer δήλωσε ότι η βασική του ανησυχία είναι πως, χωρίς ένα σαφές σχέδιο για τη γρήγορη ενοποίηση του κόμματος και την υλοποίηση της υπόσχεσης για αλλαγή, ο Burnham θα μπορούσε να χάσει τη δημοτικότητά του μέσα σε λίγους μήνες και να βρεθεί αντιμέτωπος με ακόμη πιο έντονες εσωκομματικές συγκρούσεις, ακολουθώντας την πορεία που είχαν ακολουθήσει οι Συντηρητικοί πριν από τις τελευταίες εκλογές.
Διαφωνίες για τη σύνθεση μιας κυβέρνησης Burnham
Στο στρατόπεδο του Burnham καταγράφονται ήδη διαφωνίες σχετικά με την κατεύθυνση που θα πρέπει να ακολουθήσει μια μελλοντική κυβέρνησή του.
Ορισμένοι στενοί συνεργάτες του εμφανίζονται αντίθετοι στο ενδεχόμενο να αναλάβει ο σημερινός υπουργός Ενέργειας Ed Miliband το υπουργείο Οικονομικών.
Ταυτόχρονα, στελέχη της αριστερής πτέρυγας των Εργατικών δηλώνουν ήδη απογοητευμένα από την πρόθεση του Burnham να διατηρήσει στη θέση της υπουργού Εσωτερικών τη Shabana Mahmood, λόγω της αυστηρής στάσης της στο μεταναστευτικό.
Εκτιμούν επίσης ότι ο Burnham κινδυνεύει να αποξενώσει ακόμη περισσότερο την αριστερή πτέρυγα του κόμματος εάν δεν τοποθετήσει ένα πρόσωπο με πιο αριστερό προσανατολισμό στην ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών.
