Σε συμφωνία για το πακέτο των ονομάτων που προκρίνει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για την ηγεσία των θεσμών της ΕΕ κατά την επόμενη πενταετία, και συγκεκριμένα για την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τον Αντόνιο Κόστα και την Κάγια Κάλας, κατέληξαν αργά το βράδυ της Πέμπτης οι 27 ηγέτες των κρατών μελών μετά από συζήτηση περίπου μιας ώρας στο πλαίσιο της συνόδου κορυφής στις Βρυξέλλες. Οι αποφάσεις λήφθηκαν χωρίς ομοφωνία, λόγω διαφωνιών και αποχής που τήρησαν για διαφορετικά ονόματα η Ιταλίδα Πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι και ο Ούγγρος Πρωθυπουργός Βίκτορ Ορμπάν.
Όπως είχε κλειδώσει την Τρίτη, μεταξύ των ηγετών που εκπροσωπούν τις τρεις πολιτικές ομάδες του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, των Σοσιαλδημοκρατών και των Φιλελευθέρων (Renew), το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προκρίνει την κ. Φον ντερ Λάιεν για δεύτερη θητεία στην Προεδρία της Κομισιόν, επιλέγει τον κ. Κόστα για την ηγεσία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, και προτείνει την κ. Κάλας για την θέση της Ύπατης Εκπροσώπου για την Εξωτερική Πολιτική.
Λίγο μετά τις 23:00 τοπική ώρα (μεσάνυχτα ώρα Κύπρου), είχαν ήδη εγκριθεί τα ονόματα του Αντόνιο Κόστα και της Κάγια Κάλας. Λίγο αργότερα, περίπου στις 23:30 σύμφωνα με πληροφορίες, κλείδωσε και το όνομα της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ως επιλογής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για δεύτερη πενταετία.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η κ. Μελόνι ψήφισε εναντίον του διορισμού του Αντόνιο Κόστα και της επιλογής της Κάγια Κάλας, ενώ απείχε στην ψηφοφορία για την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Ο κ. Ορμπάν από την άλλη, ψήφισε κατά της κ. Φον ντερ Λάιεν, υπέρ του κ. Κόστα, και απείχε στην επιλογή της κ. Κάλας.
Στο παρασκήνιο την ημέρα της Συνόδου κυριάρχησαν οι διαφωνίες της Ιταλίδας Πρωθυπουργού, η οποία σε δηλώσεις της τις τελευταίες ημέρες εξέφραζε τη διαφωνία της με το πακέτο, το οποίο συμφωνήθηκε χωρίς συμμετοχή της ίδιας ως εκπροσώπου των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών που βγήκαν ενισχυμένοι από τις ευρωεκλογές.
Σε αυτό το πλαίσιο είχε γίνει μια προσπάθεια, η κ. Μελόνι να μη φέρει αντίρρηση στους διορισμούς, συζήτηση που συνδέεται και με την ανάγκη να εξασφαλιστούν όσο περισσότερες ψήφοι για την επικύρωση της κ. Φον ντερ Λάιεν από τους ευρωβουλευτές τον Ιούλιο. Μεταξύ άλλων ξεχώρισε και η συνάντηση του Προέδρου Χριστοδουλίδη με την Ιταλίδα Πρωθυπουργό, η οποία σύμφωνα με πληροφορίες ήταν η μόνη διμερής της κ. Μελόνι.
Συγκεκριμένα, ο διορισμός της κ. Φον ντερ Λάιεν θα πρέπει να επικυρωθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο πλαίσιο της πρώτης Ολομέλειας της νέας σύνθεσης του σώματος που πραγματοποιείται στις 16 – 19 Ιουλίου στο Στρασβούργο. Η κ. Κάλας θα πρέπει επίσης να εγκριθεί από το Κοινοβούλιο μετά από τη διαδικασία της ακρόασης που ισχύει για όλα τα μέλη της Κομισιόν.
Ο κ. Κόστα θα αναλάβει την Προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για δυόμισι χρόνια μετά το τέλος της θητείας του Σαρλ Μισέλ στις 30 Νοεμβρίου. Βάσει των Συνθηκών της ΕΕ, το κατά πόσο η θητεία Κόστα θα συνεχίσει για ακόμα δυόμισι χρόνια θα αποφασιστεί από τους 27 εκείνη την περίοδο, ωστόσο δεν υπάρχει δέσμευση των ηγετών απαραίτητα για ανανέωση ή για επιλογή άλλου προσώπου.
Χθες γύρω στις 22:30 τοπική ώρα (23:30 ώρα Κύπρου) η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και η Κάγια Κάλας αποχώρησαν από την αίθουσα, καθώς τα ονόματα τους περιλαμβάνονταν στις προτάσεις για διορισμούς. Λίγο νωρίτερα, οι ηγέτες είχαν ολοκληρώσει το δείπνο και τη συζήτηση για τη Στρατηγική Ατζέντα, περνώντας στο ζήτημα της ηγεσίας για τον επόμενο θεσμικό κύκλο.
Κατά τη συζήτηση τοποθετήθηκαν αρχικά οι διαπραγματευτές των τριών πολιτικών ομάδων που βρίσκονταν στην αίθουσα, δηλαδή Κυριάκος Μητσοτάκης και Ντόναλντ Τουσκ από το ΕΛΚ, Όλαφ Σολτς από τους Σοδιαλδημοκρατές (ο Πέδρο Σάντσεθ απουσιάζει από τη σύνοδο έχοντας εξουσιοδοτήσει τον κ. Σολτς για να ψηφίσει εκ μέρους του), και Εμανουέλ Μακρόν και Μαρκ Ρούτε εκ μέρους των φιλελευθέρων.
Σύμφωνα με τη διαδικασία, ανέφερε μετά την έναρξη της συζήτησης κοινοτική πηγή, στόχος ήταν να υπάρξει συναίνεση των ηγετών, δηλαδή απόφαση χωρίς αρνητική τοποθέτηση από οποιονδήποτε ηγέτη, ακόμα και αν επί της ουσίας διαφωνούσε. Καθώς δεν υπήρξε ομοφωνία, οι ηγέτες κλήθηκαν βάσει της διαδικασίας να ψηφίσουν με ενισχυμένη πλειοψηφία (55% των κρατών μελών, με τις χώρες που ψηφίζουν υπέρ να πρέπει να εκπροσωπούν τουλάχιστον 65% του πληθυσμού της ΕΕ).
Συγχαρητήρια Προέδρου
O Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης συνεχάρη τους Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τον Αντόνιο Κόστα και την Κάγια Κάλας για την επιλογή τους για την ηγεσία των θεσμών της ΕΕ.
Σε μήνυμά του στην πλατφόρμα Χ, ο Πρόεδρος αφού τους συνεχάρη είπε ότι είμαστε “δεσμευόμενοι να συνεργαστούμε στενά μαζί σας με γνώμονα ένα κοινό όραμα για μια ισχυρότερη, ασφαλέστερη και ανθεκτικότερη Ένωση, η οποία θα προσφέρει ακόμη περισσότερα στους πολίτες της και στον κόσμο”.
Μητσοτάκης
“Μια πολύ καλή βραδιά για την Ευρώπη”, χαρακτήρισε τη συνεδρία της Συνόδου Κορυφής, ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μετά την ολοκλήρωση της στις Βρυξέλλες.
Σε ανάρτησή του σε Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε ότι είναι «Μια πολύ καλή βραδιά για την Ευρώπη. Συγχαρητήρια στην Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στην Κάγια Κάλας και στον Αντόνιο Κόστα. Υπάρχουν πολλές προκλήσεις μπροστά μας και πρέπει να τις αντιμετωπίσουμε».
Εξάλλου, σε δηλώσεις μετά την ολοκλήρωση των εργασιών της συνόδου κορυφής στις Βρυξέλλες ο κ. Μητσοτάκης εξέφρασε ικανοποίηση «για το γεγονός ότι πάρθηκε απόφαση σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για τις θέσεις ευθύνης σε επίπεδο ΕΕ».
Ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας πρόσθεσε: «Όπως γνωρίζετε, ήμουν ένας εκ των δυο διαπραγματευτών για λογαριασμό της πολιτικής οικογένειας του ΕΛΚ. Η πρόταση του Συμβουλίου προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι να συνεχίσει η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ως Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αποφασίστηκε να εκλεγεί ο Αντόνιο Κόστα ως Πρόεδρος του Συμβουλίου για τα επόμενα δυόμισι χρόνια και επίσης να επιλέγει η κα Κάγια Κάλας, Πρωθυπουργός της Εσθονίας, ως Ύπατη Εκπρόσωπος για θέματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας».
Ο κ. Μητσοτάκης συμπλήρωσε: «Οπότε ολοκληρώθηκε αυτή η διαδικασία με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα, θέλω να τονίσω, σε σχέση με τον προηγούμενο εκλογικό κύκλο. Και θέλω να εκφράσω ιδιαίτερα την ικανοποίησή μου για το γεγονός ότι η κα Φον ντερ Λάιεν θα μπορέσει – υπό την προϋπόθεση… και το θεωρώ περίπου σίγουρο ότι θα εκλεγεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο – να συνεχίσει τη σημαντική δουλειά την οποία έχει επιτελέσει εδώ και πέντε χρόνια».
Ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας αναφέρθηκε και στη συμφωνία για τη Στρατηγική Ατζέντα η οποία, τόνισε ότι λαμβάνει υπόψη τις ελληνικές θέσεις. Συγκεκριμένα ανέφερε: «Και βέβαια να τονίσω και το γεγονός ότι η στρατηγική ατζέντα η οποία υιοθετήθηκε σήμερα από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο λαμβάνει υπόψη και όλες τις σημαντικές ελληνικές εθνικές προτεραιότητες, τη μεγαλύτερη έμφαση που πρέπει να δώσουμε στα θέματα της άμυνας, τη μεγαλύτερη έμφαση που δίνουμε ήδη στα θέματα της μετανάστευσης και ειδικά της εξωτερικής φύλαξης των συνόρων, την ανάδειξη ζητημάτων ανταγωνιστικότητας. Είναι ζητήματα κρίσιμα για την πατρίδα μας, τα οποία βρήκαν τη θέση τους και στην ευρωπαϊκή στρατηγική ατζέντα της επόμενης πενταετίας, η οποία και θα συνδιαμορφωθεί προφανώς και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπως είπα υπό την προεδρία της κας Φον ντερ Λάιεν. Το γεγονός ότι οι τρεις σημαντικές πολιτικές οικογένειες στηρίζουν την κα Φον ντερ Λάιεν δίνει και τα μέγιστα δυνατά εχέγγυα για την εξασφάλιση της πλειοψηφίας που απαιτείται στη μυστική ψηφοφορία που θα λάβει χώρα σε δυόμισι εβδομάδες από τώρα».
Σε ερώτηση για τη θητεία του Αντόνιο Κόστα, σημείωσε: «Όπως ξέρετε ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου εκλέγεται βάσει των συνθηκών για δυόμισι χρόνια. Έχει όμως τη δυνατότητα να ανανεωθεί για άλλα δυόμισι χρόνια. Κάτι το οποίο έγινε με τον κύριο Mισέλ, αλλά προφανώς δεν θα ήταν δόκιμο αυτήν τη στιγμή να προδικάσω την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σε δυόμισι χρόνια από τώρα».
«Δεν είναι δυνατόν να απειλούνται κράτη-μέλη της ΕΕ»
Ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας ρωτήθηκε για τις απειλές της Χεζμπολάχ εναντίον της Κύπρου και την σχετική αναφορά στο κείμενο των συμπερασμάτων: «Το θέμα τέθηκε και από τον Κύπριο Πρόεδρο. Υπήρξε ενημέρωση και θα έλεγα μια αποτύπωση ότι δεν είναι δυνατόν καθ’ οιονδήποτε τρόπο να απειλούνται, να εκβιάζονται κράτη-μέλη της ΕΕ και να γίνονται εν δυνάμει στόχοι περιφερειακών συγκρούσεων. Θέλω να τονίσω ότι υπήρξε μια συζήτηση αρκετά εκτεταμένη για τα ζητήματα που αφορούν συνολικά τη Μέση Ανατολή και πιστεύω ότι το κείμενο των συμπερασμάτων όπως υιοθετήθηκε, κάνει ένα βήμα πιο πέρα από τα συμπεράσματα που ήδη έχουμε υιοθετήσει ως προς την ανάγκη και κυρίως να αποφευχθεί οποιαδήποτε περιφερειακή κλιμάκωση. Να υπάρξει άμεση εκεχειρία στη Γάζα, να εφαρμοστούν οι αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Δεν σας κρύβω ότι υπάρχει μια διάχυτη ανησυχία για την πιθανότητα επέκτασης του μετώπου προς τον βορρά, προς τον Λίβανο, κάτι το οποίο πρέπει να αποφευχθεί σε κάθε περίπτωση».
Σχετικά με τη συζήτηση για την κοινή άμυνα, ο κ. Μητσοτάκης απάντησε ότι αναμένουμε από την ευρωπαΐκή επιτροπή την κατάθεση συγκεκριμένων προτάσεων και επιλογών για το πώς μπορεί να ενισχυθεί η αμυντική συνεργασία σε όλα τα επίπεδα. «Προφανώς δεν υπάρχει σήμερα που συζητάμε συμφωνία για κοινή χρηματοδότηση ευρωπαϊκών αμυντικών δαπανών. Αλλά είναι κάτι το οποίο δεν μπορεί κανείς να αποκλείσει ότι θα γίνει στο μέλλον. Εγώ θα εξακολουθώ να επιμένω σε αυτήν την κατεύθυνση. Δεν μπορεί να ισχυριζόμαστε ότι πρέπει να ενισχύσουμε την αμυντική δυνατότητα της Ευρώπης και να παραγνωρίζουμε το γεγονός ότι αυτό δεν μπορεί να γίνει μόνο από τους εθνικούς προϋπολογισμούς. Θέλω να θυμίσω ότι και πριν την δημιουργία του ταμείου ανάκαμψης υπήρχαν εντονότατες αντιδράσεις από πολλά κράτη-μέλη, οι οποίες κάποια στιγμή κάμφθηκαν για να φτάσουμε σε αυτό το σημείο. Οπότε νομίζω ότι είμαστε στην αρχή αυτής της διαδικασίας. Όμως η κοινή αμυντική συνεργασία σε πολλά επίπεδα νομίζω ότι για πολλούς συναδέλφους μας στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποτελεί τελικά μονόδρομο», πρόσθεσε.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης απάντησε και για τις προκλήσεις της νέας ηγεσίας στη Βόρεια Μακεδονία: «Πράγματι, καθώς υπήρχε λήμμα για τα ζητήματα της διεύρυνσης, πήρα την πρωτοβουλία και ενημέρωσα τους συναδέλφους μου στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για τα τεκταινόμενα στη Βόρεια Μακεδονία. Για το γεγονός ότι τόσο η πρόεδρος όσο και ο εντολοδόχος πρωθυπουργός ουσιαστικά παραβιάζουν ευθέως τη Συμφωνία των Πρεσπών, παραγνωρίζοντας στην πράξη το erga omnes και επιλέγοντας να χρησιμοποιούν άλλο όνομα πέραν του συνταγματικά καθορισμένου ονόματος της χώρας, για εσωτερική χρήση».
Ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας ανέφερε ότι αυτό είναι κάτι το οποίο αντιβαίνει πλήρως στο πνεύμα της Συμφωνίας των Πρεσπών. «Ενημέρωσα λοιπόν τους συναδέλφους μου στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για αυτήν την δυσάρεστη εξέλιξη και κατέστησα επίσης απολύτως σαφές ότι εάν τα Σκόπια επιμείνουν σε αυτήν την γραμμή θα καταστήσουν ουσιαστικά εξαιρετικά δύσκολη, αν όχι θα ακυρώσουν στην πράξη, οποιαδήποτε διαδικασία άμεσης σύγκλισης με την ευρωπαϊκή οικογένεια. Οπότε νομίζω ότι θα πρέπει όλοι να αντιλαμβάνονται τις συνέπειες των πράξεών τους και να γνωρίζουν ότι η συμμόρφωση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο περνάει προφανώς μέσα από την πιστή τήρηση των διεθνών συμφωνιών που έχουν υπογραφεί εν προκειμένω και από τα δύο μέρη», υπογράμμισε.
Σε ό,τι αφορά τα χαρτοφυλάκια που θα διεκδικήσει η Ελλάδα και το όνομα του Έλληνα Επιτρόπου, ο Πρωθυπουργός δήλωσε: «Δεν θα σας απαντήσω γι’ αυτό το θέμα, καθώς το πρώτο το οποίο προέχει αυτήν τη στιγμή είναι να εξασφαλιστεί, όπως σας είπα, η εκλογή της κυρίας Φον ντερ Λαιεν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Από κει και πέρα γνωρίζετε ότι η κατανομή των χαρτοφυλακίων είναι αρμοδιότητα της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και η Ελλάδα θα επιδιώξει σίγουρα ένα δυνατό χαρτοφυλάκιο το οποίο θα μας επιτρέψει να κάνουμε για ακόμη μια φορά αισθητή την παρουσία μας σε ευρωπαϊκό επίπεδο».
Ο κ. Μητσοτάκης ρωτήθηκε και για το θέμα του Φρέντι Μπελέρη: «Είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε το θέμα αυτό στην συνεδρίαση του ΕΛΚ και το κάναμε γιατί ήταν παρούσα η Πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου, η κυρία Μέτσολα. Θεωρώ αυτονόητο αν θέλετε ότι ο Φρέντι Μπελέρης θα βρεθεί στο Στρασβούργο να αναλάβει επίσημα τα καθήκοντά του ως ευρωβουλευτής και προφανώς θα συμμετέχει και στην εξαιρετικά κρίσιμη ψηφοφορία για την επιλογή της επόμενης Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Δεν θα πω κάτι παραπάνω, αλλά θεωρώ απολύτως λογικό και αυτονόητο ότι αυτό θα συμβεί».
Σε ό,τι αφορά την αντιπρόταση Γαλλίας και Γερμανίας στο κείμενο της Στρατηγικής Ατζέντας της ΕΕ, ο κ. Μητσοτάκης σημείωσε: «Πράγματι θα σας έλεγα ότι κάπως αιφνιδιαστικά η Γαλλία και Γερμανία κατέθεσαν κείμενο τροποποιήσεων ως προς την στρατηγική ατζέντα, σημαντικών τροποποιήσεων σε πολλά επίπεδα. Δεν έγινε δεκτό το κείμενο αυτό, υπήρξαν κάποιες ελάχιστες αλλαγές. Και δεν έγινε δεκτό, για τον πολύ απλό λόγο ότι το κείμενο αυτό της στρατηγικής ατζέντας είχε συμφωνηθεί σε επίπεδο μονίμων αντιπροσώπων, ήταν αποτέλεσμα μιας διαβούλευσης πολλών μηνών και δεν θα ήταν δόκιμο την τελευταία στιγμή και εν είδη αιφνιδιασμού να δεχτούμε τέτοιου είδους αλλαγές, κάποιες από τις οποίες ήταν και εξαιρετικά ουσιαστικές, χωρίς να έχουν συζητηθεί εκτενώς σε κάποιο άλλο επίπεδο. Οπότε, τελικά, νομίζω ότι αντελήφθησαν και ο Γερμανός Καγκελάριος και ο Γάλλος Πρόεδρος ότι δεν θα είχε πολύ νόημα να συνεχίσουμε αυτήν τη συζήτηση, οπότε ουσιαστικά το κείμενο της στρατηγικής ατζέντας παρέμεινε το ίδιο».
