Κλιμακώνεται η ένταση στο Αιγαίο, από την Τουρκική πλευρά η οποία αμφισβητεί τις NAVTEX που εξέδωσαν Ελλάδα και Κύπρος για την έναρξη των ερευνών του γαλλικού πλοίου VB Abeille Marengo, στο πλαίσιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης των δύο χωρών.
Η Τουρκία με επίσημη ανακοίνωσή της ανεβάζει περαιτέρω τους τόνους στην Ανατολική Μεσόγειο, απαιτώντας ανοιχτά την υποβολή αιτήματος αδειοδότησης προς τις τουρκικές Αρχές για τις έρευνες του γαλλικού πλοίου.
Η στάση της Άγκυρας καθίσταται εξαιρετικά προβληματική, καθώς μέσω της μονομερούς κατάθεσης των εξωτερικών ορίων της δικής της υποτιθέμενης ΑΟΖ, επιχειρεί να επικαλύψει περιοχές της ελληνικής ΑΟΖ, οι οποίες έχουν καθοριστεί νομίμως βάσει της Ελληνοαιγυπτιακής Συμφωνίας.
Από ώρα σε ώρα αποπλέει το γαλλικό πλοίο για το καλώδιο Ελλάδας –Κύπρου
Εν τω μεταξύ, από ώρα σε ώρα αναμένεται να αποπλεύσει από το Ηράκλειο της Κρήτης το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo», προκειμένου να ξεκινήσει τις εργασίες που συνδέονται με την ηλεκτρική διασύνδεση. Η αναχώρησή του αποκτά ιδιαίτερη σημασία υπό το βάρος της τουρκικής αντι-NAVTEX και των ισχυρισμών της Άγκυρας ότι έχει ακυρώσει την ελληνική αναγγελία, με το ενδιαφέρον πλέον να στρέφεται στις επόμενες κινήσεις των δύο πλευρών.
Τουρκικό drone «περιπολεί» στην περιοχή πόντισης
Την ίδια ώρα, τουρκικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος (drone) με το διακριτικό VATOZ17 πραγματοποιούσε πτήσεις επιτήρησης νότια της Καρπάθου, στην περιοχή από την οποία προβλέπεται να περάσει το υποθαλάσσιο καλώδιο.
Το drone εμφανίζεται να ενεργοποιεί και να απενεργοποιεί κατά διαστήματα τον πομπό εντοπισμού του, με αποτέλεσμα να μην είναι συνεχώς ορατό στα συστήματα παρακολούθησης πτήσεων
Αθήνα: «Το έργο θα προχωρήσει βάσει το προγραμματισμού»
Από την πλευρά τους σε αυστηρό τόνο απάντησαν διπλωματικές πηγές της Αθήνας στην ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, με την οποία η τουρκική πλευρά αμφισβητεί τις NAVTEX που εξέδωσαν Ελλάδα και Κύπρος για την έναρξη των ερευνών από το γαλλικό σκάφους VB Abeille Marengo.
«Οι εργασίες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου VB Abeille Marengo, θα προχωρήσουν βάσει του επιχειρησιακού προγραμματισμού της εταιρείας, σε ελληνικά και κυπριακά χωρικά ύδατα και σε περιοχές ελληνικής και κυπριακής υφαλοκρηπίδας», τονίζουν ξεκάθαρα οι ελληνικές διπλωματικές πηγές απαντώντας στην προκλητική ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών.
«Το διεθνές δίκαιο της θάλασσας είναι σαφές και δεν χωρεί διαφορετικών ερμηνειών» επισημαίνουν με έμφαση οι ίδιες πηγές.
Νυχτερινές πτήσεις 10 τουρκικών drone από τον Έβρο μέχρι την Κάσο
Στο μεταξύ, δέκα μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drone) καταγράφηκαν να πετούν τη νύχτα στο Αιγαίο, από τον Έβρο μέχρι και την Κάσο, λίγες ώρες μετά την τουρκική αντι-NAVTEX και τον ισχυρισμό της Άγκυρας ότι ακύρωσε την ελληνική αναγγελία.
Η δραστηριότητα αυτή καταγράφηκε λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, με την οποία η Άγκυρα επανέλαβε τις διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο και αμφισβήτησε ευθέως τις ελληνικές ενέργειες για τις έρευνες του γαλλικού πλοίου.
Η εν λόγω εξέλιξη, έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία η Τουρκία επιχειρεί να επιβάλει τη δική της αντίληψη για τις θαλάσσιες ζώνες και τις δραστηριότητες στην περιοχή, αμφισβητώντας στην πράξη την αρμοδιότητα της ελληνικής πλευράς.
Οι εξελίξεις αυτές επαναφέρουν με έντονο τρόπο το ερώτημα εάν η Άγκυρα επιδιώκει να ανεβάσει την πίεση και σε επιχειρησιακό επίπεδο, την ώρα που σε πολιτικό επίπεδο στην Αθήνα διατηρείται η εκτίμηση ότι δεν πρόκειται να υπάρξει ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.
Οι προετοιμασίες του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού
Μέσα σε αυτό το επιχειρησιακό περιβάλλον, η ελληνική πλευρά έχει ήδη προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο η Τουρκία να επιχειρήσει να μεταφέρει την κρίση γύρω από την Κάσο σε ένα πιο έντονο επιχειρησιακό επίπεδο. Οι προετοιμασίες αφορούν πρωτίστως το Πολεμικό Ναυτικό, καθώς η συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή βρίσκεται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης για τις έρευνες και την ηλεκτρική διασύνδεση.
Υποστηρίζοντας ότι ακυρώνει τις NAVTEX που εξέδωσαν Αθήνα και Λευκωσία, η τουρκική πλευρά φαίνεται να επιδίδεται σε ένα ιδιότυπο παζάρι της τελευταίας στιγμής με τη Γαλλία, αποσκοπώντας στην εξασφάλιση ενός επίσημου αιτήματος που θα νομιμοποιούσε τις διεκδικήσεις της και θα δικαιολογούσε στο εσωτερικό της ακροατήριο τη συνέχιση των ερευνών.
Στην επίσημη ανακοίνωσή του, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών αναφέρει χαρακτηριστικά:
«Διαπιστώνεται ότι σκάφος που φέρει τη γαλλική σημαία προτίθεται να διεξαγάγει παράνομη δραστηριότητα θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας —με σκοπό την πόντιση καλωδίων χωρίς άδεια— εντός της υφαλοκρηπίδας μας, τα εξωτερικά όρια της οποίας γνωστοποιήθηκαν στα Ηνωμένα Έθνη στις 18 Μαρτίου 2020.
Οι μη εξουσιοδοτημένες ναυτικές προειδοποιήσεις (NAVTEX), οι οποίες εκδόθηκαν για τον σκοπό αυτό από την Ελλάδα και την Ελληνοκυπριακή Διοίκηση, έχουν ακυρωθεί από τη χώρα μας.
Επιπλέον, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί η διαδικασία για τη λήψη της απαραίτητης συγκατάθεσης από τη χώρα μας – όπως απαιτείται βάσει των καθιερωμένων διατάξεων του διεθνούς δικαίου της θάλασσας για οποιαδήποτε δραστηριότητα σχεδιάζεται εντός των ορίων της υφαλοκρηπίδας μας
Παραμένουμε απολύτως αποφασισμένοι να προστατεύσουμε τα κυριαρχικά μας δικαιώματα, τα οποία απορρέουν από το διεθνές δίκαιο, και θα συνεχίσουμε να υποστηρίζουμε μια προσέγγιση στην περιοχή που βασίζεται στη συνεργασία, τον διάλογο και τον συντονισμό».
Σχολιάζοντας την ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, ελληνικές διπλωματικές πηγές τονίζουν ότι: «Οι εργασίες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου VB Abeille Marengo, θα προχωρήσουν βάσει του επιχειρησιακού προγραμματισμού της εταιρείας, σε ελληνικά και κυπριακά χωρικά ύδατα και σε περιοχές ελληνικής και κυπριακής υφαλοκρηπίδας».
«Το διεθνές δίκαιο της θάλασσας είναι σαφές και δεν χωρεί διαφορετικών ερμηνειών» επισημαίνουν οι ίδιες πηγές.
Ο «πόλεμος» των NAVTEX
Η κλιμάκωση της ρητορικής ακολούθησε μια έντονη διπλωματική «μάχη» που εκτυλίχθηκε το απόγευμα της Παρασκευής, 6 Νοεμβρίου, μέσω της έκδοσης εκατέρωθεν ναυτικών οδηγιών. Η ελληνική NAVTEX κάλυψε το σύνολο της διαδρομής όπου θα ποντιστεί το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης (Great Sea Interconnector), φτάνοντας μέχρι τα όρια της κυπριακής ΑΟΖ. Σημειώνεται ότι στο τμήμα βόρεια της Κρήτης, το οποίο περιλαμβάνει διεθνή ύδατα, οι έρευνες έχουν ήδη ολοκληρωθεί, αφήνοντας ως κύριο πεδίο εργασιών την περιοχή από τα ανατολικά της Κάσου έως την κυπριακή ΑΟΖ.
Λίγη ώρα μετά την ελληνική κίνηση, η Άγκυρα απάντησε εκδίδοντας την αντι-NAVTEX 1105/26. Με αυτήν, αμφισβητεί ευθέως την ελληνική αναγγελία για το γαλλικό ερευνητικό πλοίο, επαναφέροντας στο προσκήνιο την επιστολή που είχε αποστείλει στον ΟΗΕ στις 18 Μαρτίου 2020 (A/74/757). Βασιζόμενη σε αυτό το έγγραφο, ισχυρίζεται ότι μέρος των προγραμματισμένων ερευνών διεξάγεται εντός της (μονομερώς δηλωθείσας) τουρκικής υφαλοκρηπίδας.
Απαιτώντας όλες οι ερευνητικές δραστηριότητες να συντονίζονται με τις δικές της Αρχές, η Τουρκία χαρακτηρίζει την ελληνική NAVTEX «μη εξουσιοδοτημένη», θέτοντας ως αυθαίρετη προϋπόθεση τη δική της συγκατάθεση. Η κίνηση αυτή συνιστά μια ευθεία αμφισβήτηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, βασισμένη σε διεκδικήσεις που η Αθήνα απορρίπτει κατηγορηματικά, υπενθυμίζοντας ότι η μονομερής κατάθεση συντεταγμένων στα Ηνωμένα Έθνη δεν παράγει νομικά αποτελέσματα, ούτε συνιστά αναγνωρισμένη οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας.
Το οδοιπορικό του ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo»
Το οδοιπορικό του γαλλικού ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo», το οποίο βρίσκεται αγκυροβολημένο στο λιμάνι του Ηρακλείου, έχει σχεδιαστεί με απόλυτη ακρίβεια, ώστε να χαρτογραφήσει βήμα προς βήμα τον βυθό στον οποίο θα ποντιστεί το καλώδιο που θα ενώσει ενεργειακά τη Μεγαλόνησο με την ηπειρωτική Ευρώπη.
Η αρχή της διαδρομής του «Abeille Marengo» θα γίνει μέσα στο Σαββατοκύριακο, με το πλοίο να κινείται αρχικά εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων. Για τον σκοπό αυτό, ο Σταθμός Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού εξέδωσε τη NAVTEX υπ’ αριθμόν 1411/26. Η ελληνική οδηγία δεσμεύει θαλάσσιες περιοχές ανατολικά και νοτιοανατολικά της Κρήτης, καθώς και τμήματα της Ανατολικής Μεσογείου, με ισχύ από σήμερα, 6 Νοεμβρίου 2026, έως και τις 6 Μαρτίου 2027.
Ακολουθώντας τη νοητή γραμμή της διασύνδεσης, το ερευνητικό σκάφος θα περάσει στη συνέχεια στη δικαιοδοσία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Σε πλήρη συντονισμό με την Αθήνα, η Λευκωσία «κλείδωσε» τη συνέχεια της διαδρομής μέχρι και τα όρια της κυπριακής ΑΟΖ. Συγκεκριμένα, ο σταθμός της Λάρνακας εξέδωσε τη NAVTEX υπ’ αριθμόν 345/26 για το «VB Abeille Marengo», με τις αντίστοιχες έρευνες στα κυπριακά ύδατα να προγραμματίζονται από τις 19 Νοεμβρίου 2026 έως τις 19 Μαρτίου 2027.
Σύμφωνα με κοινή ανακοίνωση του Ανεξάρτητου Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΔΜΗΕ) και της Great Sea Interconnector Α.Ε., αυτό το πολυήμερο ερευνητικό ταξίδι αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι των τεχνικών εργασιών του έργου. Τα δεδομένα που θα συλλέξει το πλήρωμα του γαλλικού σκάφους από τη μορφολογία του βυθού είναι απολύτως απαραίτητα για τον λεπτομερή τεχνικό σχεδιασμό της πόντισης του καλωδίου Κρήτης-Κύπρου.
