Ένα μυστηριώδες ραδιοσήμα από έναν πλανήτη που βρίσκεται 63 έτη φωτός από τη Γη κατάφεραν να εντοπίσουν για πρώτη φορά απευθείας οι αστρονόμοι, ανοίγοντας ένα νέο παράθυρο στη μελέτη των εξωπλανητών. Η εκπομπή φαίνεται να προέρχεται από τον Beta Pictoris b και όχι από το άστρο γύρω από το οποίο περιφέρεται, γεγονός που, εφόσον επιβεβαιωθεί, αποτελεί σημαντική επιστημονική ανακάλυψη. Το σήμα, ωστόσο, αποτελεί ένδειξη ενός κολοσσιαίου μαγνητικού πεδίου και όχι νοήμονος ζωής.
«Γνωρίζω ότι τα ραδιοσήματα συνδέονται με τις αναζητήσεις για εξωγήινη νοημοσύνη», δήλωσε ο Edo Berger, καθηγητής αστρονομίας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. «Αλλά αυτό είναι κάτι πολύ διαφορετικό».
Ο πλανήτης γίγαντας έχει μάζα περίπου 12 φορές μεγαλύτερη από εκείνη του Δία και είναι ένας από τους τρεις πλανήτες που περιφέρονται γύρω από ένα νεαρό άστρο, το οποίο έχει μάζα 1,75 φορές μεγαλύτερη από εκείνη του Ήλιου.
Σύμφωνα με τον Berger, ερευνητή στο Center for Astrophysics | Harvard & Smithsonian στο Κέιμπριτζ της Μασαχουσέτης, οι διαδικασίες που σχετίζονται με το μαγνητικό πεδίο του πλανήτη παράγουν τη ραδιοεκπομπή. Συγκεκριμένα, η ανίχνευση αφορά σέλα παρόμοια με το βόρειο σέλας της Γης, τα εντυπωσιακά φαινόμενα που προκαλούνται από μαγνητικές καταιγίδες στις οποίες συμμετέχουν φορτισμένα σωματίδια από τον Ήλιο.
«Για να μπορέσουμε να δούμε ραδιοκύματα που εκτείνονται μέχρι τις συχνότητες στις οποίες πραγματοποιήσαμε τις παρατηρήσεις, χρειάζεστε ένα απίστευτα ισχυρό μαγνητικό πεδίο», πρόσθεσε ο Berger, συν-συγγραφέας της μελέτης που αναρτήθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου στην πλατφόρμα προδημοσιεύσεων ArXiv.
Δεν διαθέτουν όλοι οι πλανήτες μαγνητικό πεδίο. Εκείνοι που διαθέτουν έχουν μια φυσική «ασπίδα» που εκτρέπει την επιβλαβή ενέργεια. Το μαγνητικό πεδίο της Γης, για παράδειγμα, προστατεύει την ατμόσφαιρά μας από το να απογυμνωθεί από τον ηλιακό άνεμο, μια συνεχή ροή πλάσματος που περιέχει φορτισμένα σωματίδια, όπως πρωτόνια και ηλεκτρόνια.
«Το μαγνητικό πεδίο σε αυτόν τον πλανήτη είναι τουλάχιστον 200 φορές ισχυρότερο από το μαγνητικό πεδίο του Δία», δήλωσε ο Berger, αναφερόμενος στον Beta Pictoris b.
Το μαγνητικό πεδίο του Δία, σύμφωνα με τη NASA, είναι αρκετά ισχυρό ώστε να δημιουργεί μια μαγνητόσφαιρα, δηλαδή την περιοχή του Διαστήματος που επηρεάζεται από το μαγνητικό πεδίο, η οποία αποτελεί τη μεγαλύτερη δομή στο Ηλιακό μας Σύστημα και εκτείνεται έως και 2 εκατομμύρια μίλια, δηλαδή περίπου 3 εκατομμύρια χιλιόμετρα, προς την κατεύθυνση του Ήλιου.
Το πεδίο του Δία δημιουργεί επίσης εντυπωσιακά σέλα, όταν ηλεκτρικά φορτισμένα σωματίδια που εκτοξεύονται από τα ηφαίστεια στο φεγγάρι του, την Ιώ, παγιδεύονται γύρω από τους πόλους του μαγνητικού πεδίου. Καθώς ο αέριος γίγαντας περιστρέφεται, τα φορτισμένα σωματίδια εκπέμπουν μια λάμψη, αλλά και ένα ραδιοσήμα.
«Καθώς αυτά τα σωματίδια πολύ υψηλής ενέργειας κινούνται σπειροειδώς μέσα στο μαγνητικό πεδίο, μαζί με το σέλας παράγουν επίσης ραδιοκύματα», δήλωσε ο Berger.
Οι αστρονόμοι αποκαλούν αυτόν τον τύπο σήματος «ακτινοβολία ραδιοεκπομπής του σέλαος» (auroral radio emission). Το φαινόμενο έχει παρατηρηθεί στο παρελθόν στον Δία, τον Κρόνο και τον Ήλιο, καθώς και σε άστρα εκτός του Ηλιακού Συστήματος και σε ψυχρά αντικείμενα γνωστά ως καφέ νάνοι, τα οποία αποτελούν ένα ενδιάμεσο στάδιο μεταξύ ενός άστρου και ενός πλανήτη. Αυτός ο τύπος σήματος είναι εκείνος που εντόπισαν ο Berger και οι συνεργάτες του από τον Beta Pictoris b, γεγονός που τελικά υποδεικνύει την παρουσία ενός έντονου μαγνητικού πεδίου που προκαλεί το σέλας και τη ραδιοεκπομπή.
Τα μαγνητικά πεδία έχουν επιπτώσεις στη δομή των εξωπλανητών και στις ατμόσφαιρές τους, σύμφωνα με τον Berger.
«Οι ραδιοπαρατηρήσεις μπορούν να μας προσφέρουν μια εντελώς νέα εικόνα για τους πλανήτες πέρα από το δικό μας σύστημα», δήλωσε.
