Το σενάριο αυτό θεωρείται ουσιαστικά νεκρό. Οποιαδήποτε προσδοκία γρήγορης επιστροφής στην κανονικότητα έχει εξαφανιστεί, ενώ σε όλη την περιοχή του Κόλπου η παραγωγή δεν ρέει ελεύθερα αλλά περιορίζεται σταδιακά, γεώτρηση προς γεώτρηση.
Οι αναγκαστικές διακοπές παραγωγής εξαπλώνονται στο σύστημα και ακόμη και στο καλύτερο σενάριο, η επαναφορά της δυναμικότητας δεν αποτελεί ζήτημα άμεσης επανεκκίνησης, αλλά μια αργή, τεχνικά απαιτητική διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει μήνες, αν όχι περισσότερο, μέχρι να προσεγγίσει τα προπολεμικά επίπεδα.Το νέο ερώτημα
Αυτό οδηγεί την αγορά σε ένα πιο δύσκολο ερώτημα: το Ιράν, που για χρόνια χρησιμοποιούσε τη διακοπή ροών ως μοχλό πίεσης, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπο με την ίδια πραγματικότητα.
Με τον κλοιό γύρω από τις εξαγωγές του να σφίγγει, το ερώτημα είναι πόσος χρόνος απομένει πριν η Τεχεράνη αναγκαστεί να προχωρήσει σε δικές της διακοπές παραγωγής και τι σημαίνει αυτό για ένα σύστημα που δεν έχει σχεδιαστεί να παραμένει ανενεργό.
Η Natasha Kaneva της JPMorgan επιχειρεί να χαρτογραφήσει αυτό το σενάριο, προσεγγίζοντάς το όχι ως ένα απότομο σοκ, αλλά ως μια σταδιακή επιδείνωση.
Όσο περισσότερο διαρκούν οι περιορισμοί, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος το ίδιο το παραγωγικό σύστημα του Ιράν να γίνει το επόμενο «θύμα» της σύγκρουσης.
Το άνοιγμα και το κλείσιμο των Στενών του Hormuz
Τα γεγονότα στα Στενά του Hormuz αποτυπώνουν την αστάθεια της κατάστασης.
Το Σάββατο καταγράφηκε η μεγαλύτερη κίνηση πλοίων από την έναρξη της σύγκρουσης, με περισσότερα από 20 δεξαμενόπλοια να περνούν μετά από μια προσωρινή χαλάρωση των περιορισμών.
Ωστόσο, την Κυριακή το πέρασμα έκλεισε εκ νέου, με την Τεχεράνη να επαναφέρει περιορισμούς και να φέρεται να ανοίγει πυρ κατά διερχόμενων πλοίων, υποστηρίζοντας ότι ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός συνιστά πράξη πολέμου.
Το αποτέλεσμα ήταν σχεδόν πλήρης κατάρρευση των διελεύσεων, που υποχώρησαν περίπου στο 4% των φυσιολογικών επιπέδων.
Παρά τις επίσημες αναφορές, δεδομένα της Lloyd’s List Intelligence δείχνουν ότι ένα μέρος του «σκιώδους στόλου» συνεχίζει να κινείται, με τουλάχιστον 26 πλοία να παρακάμπτουν τους περιορισμούς, αν και οι αμερικανικές αρχές αμφισβητούν αυτά τα στοιχεία.
Αποκλεισμός που «πνίγει» χωρίς να μηδενίζει
Η εικόνα που προκύπτει δεν είναι πλήρης διακοπή, αλλά σταδιακός στραγγαλισμός των ροών.
Οι εξαγωγές δεν έχουν μηδενιστεί, αλλά έχουν περιοριστεί δραστικά, με λιγότερο από το μισό των επιπέδων του Μαρτίου να φτάνει στις διεθνείς αγορές.
Για την αγορά, η διαφορά είναι μικρή: η προσφορά μειώνεται απότομα και η πίεση αυξάνεται.
Σε αντίθεση με τις κυρώσεις, που λειτουργούν μέσω περιορισμών στην πρόσβαση και την τιμολόγηση, ο φυσικός αποκλεισμός λειτουργεί μέσω της ίδιας της πραγματικότητας: τα πλοία δεν ταξιδεύουν και τα φορτία δεν φεύγουν.
Οι παραδοσιακές μέθοδοι παράκαμψης αρχίζουν να αποτυγχάνουν.
Από το εμπόριο στην παραγωγή
Αυτή η πίεση δεν περιορίζεται στο εμπόριο, αλλά μεταφέρεται στα ίδια τα κοιτάσματα.
Αν ο αποκλεισμός διατηρηθεί, δεν περιορίζει απλώς τις εξαγωγές, αλλά τις θέτει σε ανώτατο όριο, οδηγώντας σε αναγκαστικές μειώσεις παραγωγής.
Το ίδιο εργαλείο που χρησιμοποιούσε το Ιράν στο παρελθόν ως μοχλό πίεσης, επιστρέφει τώρα ως απειλή για το ίδιο του το σύστημα.
Το «μαξιλάρι» και τα όριά του
Παρά την πίεση, το Ιράν διαθέτει ένα προσωρινό οικονομικό «μαξιλάρι», χάρη σε φορτία που έχουν ήδη διατεθεί σε υψηλότερες τιμές και σε ποσότητες που βρίσκονται ήδη σε μεταφορά.
Ωστόσο, αυτή η ανάσα χρόνου εξαρτάται από τη διάρκεια και την ένταση του αποκλεισμού.
Αν η πίεση δεν διατηρηθεί, το αποτέλεσμα εξασθενεί πριν αποκτήσει κρίσιμη δυναμική.
Όχι πλήρης κατάρρευση, αλλά ασφυξία
Ο αποκλεισμός δεν στοχεύει σε πλήρη οικονομική απομόνωση.
Οι εισαγωγές βασικών αγαθών, όπως τρόφιμα και φάρμακα, συνεχίζονται.
Ωστόσο, το εμπορικό σύστημα γίνεται πιο αργό, πιο δύσκαμπτο και λιγότερο αποδοτικό, οδηγώντας σε σταδιακή φθορά των ροών.
Το «ρολόι» των αποθεμάτων και της παραγωγής
Σύμφωνα με τη JPMorgan, τα αποθέματα του Ιράν ανέρχονται σε περίπου 86 εκατ. βαρέλια, με περίπου τα μισά να είναι διαθέσιμα.
Αυτό προσφέρει ένα περιθώριο περίπου τριών εβδομάδων σε περίπτωση πλήρους διακοπής εξαγωγών, που μπορεί να επεκταθεί ελαφρώς με τη χρήση πλωτών αποθεμάτων.
Ωστόσο, η παραγωγή δεν περιμένει να εξαντληθεί αυτό το περιθώριο.
Οι πρώτες περικοπές εκτιμάται ότι ξεκινούν περίπου στις 16 ημέρες, ενώ μέχρι την 30ή ημέρα η παραγωγή μπορεί να έχει μειωθεί δραστικά, φτάνοντας κοντά σε πλήρη διακοπή εξαγωγών.
Το ελάχιστο όριο λειτουργίας
Παρά την πίεση, υπάρχει ένα κατώτατο όριο.
Η εγχώρια ζήτηση, περίπου 1,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, επιβάλλει ένα ελάχιστο επίπεδο παραγωγής. Ιστορικά, η παραγωγή του Ιράν σπάνια έχει πέσει κάτω από αυτό το επίπεδο, εκτός από περιόδους μεγάλης πολιτικής αναταραχής.
Βαρύ οικονομικό πλήγμα
Η απώλεια περίπου 2 εκατ. βαρελιών ημερησίως συνεπάγεται απώλειες περίπου 150 εκατ. δολαρίων την ημέρα.
Δεδομένου ότι οι υδρογονάνθρακες αντιστοιχούν σε πάνω από το 80% των εξαγωγών, το πλήγμα μεταφέρεται άμεσα στην οικονομία, επηρεάζοντας τα δημόσια έσοδα, τη νομισματική σταθερότητα και τη ρευστότητα.
Τα φορτία που βρίσκονται ήδη στη θάλασσα
Το Ιράν διαθέτει ακόμη σημαντικές ποσότητες πετρελαίου σε μεταφορά, εκ των οποίων μεγάλο μέρος βρίσκεται ήδη εκτός της άμεσης ζώνης αποκλεισμού.
Ωστόσο, όσο απομακρύνεται από τα στενά σημεία ελέγχου, η επιτήρηση γίνεται πιο δύσκολη αλλά όχι αδύνατη.
Προσαρμογή και «σκιώδη» δίκτυα
Η Τεχεράνη αναμένεται να εντείνει τη χρήση εναλλακτικών διαδρομών και δικτύων, αξιοποιώντας τρίτες χώρες και «σκιώδεις» πρακτικές.
Ωστόσο, κάθε συναλλαγή γίνεται πιο σύνθετη και δαπανηρή, μειώνοντας την αποδοτικότητα του συστήματος.
Ενεργειακή ανθεκτικότητα με όρια
Η μείωση της εξάρτησης από εισαγωγές καυσίμων προσφέρει ένα βαθμό ανθεκτικότητας.
Ωστόσο, η πίεση μεταφέρεται πλέον στον πυρήνα της παραγωγής, όπου οι κίνδυνοι είναι μεγαλύτεροι.
Ο κίνδυνος μόνιμων ζημιών
Ένα πλήρες shut-in δεν αποτελεί απλώς προσωρινή διακοπή, αλλά μπορεί να προκαλέσει μόνιμες ζημιές σε υποδομές και κοιτάσματα, ιδιαίτερα σε ένα σύστημα με παλαιές εγκαταστάσεις.
Αντίστροφη μέτρηση
Η αγορά παρακολουθεί πλέον το «ρολόι» των αποθεμάτων, των εξαγωγών και της παραγωγής.
Όλα συγκλίνουν σε ένα κρίσιμο χρονικό παράθυρο περίπου 25 ημερών.
Πέρα από αυτό το σημείο, η κρίση ενδέχεται να μετατραπεί από πρόβλημα ροών σε κρίση βαθιών και διαρκών επιπτώσεων για το Ιράν και την παγκόσμια αγορά ενέργειας.
