Του Νίκου Κατσουρίδη
Από αφορμή την πρόσφατη τριμερή συνάντηση για το κυπριακό, μεταξύ της κας Ολγκίν, του κ. Νίκου Χριστοδουλίδη και του κ. ΄Ερχιουρμαν, έχουν γραφτεί διάφορες θέσεις και εκτιμήσεις, για τη στάση των τριών συμμετασχόντων. Εκτίμηση για τη στάση της κας Ολγκίν και του κ. ΄Ερχιουρμαν κατέγραψα και εγώ με αρθρογραφία μου στον Φιλελεύθερο, στις τελευταίες δύο Κυριακάτικες εκδόσεις της εφημερίδας. Σήμερα θα ασχοληθώ με τη στάση της ε/κ πλευράς. Πριν όμως καταθέσω την προσωπική μου άποψη να παραθέσω ορισμένες ενδεικτικές θέσεις ε/κ οργανωμένων συνόλων και προσώπων για το θέμα.
Το ΑΚΕΛ στην ανακοίνωση του στάθηκε στα εξής σημεία: α) Δεν υπήρξε ουσιαστική πρόοδος. β) Αναγκαία η εντατικοποίηση των επαφών των δύο ηγετών και διαπραγματευτών. γ) Ενίσχυση προσπαθειών για συμφωνία στα ΜΟΕ. δ) Στόχος η επανέναρξη ουσιαστικών συνομιλιών, από το σημείο που διακόπηκαν το 2017, με κατοχυρωμένο το σύνολο του διαπραγματευτικού κεκτημένου και ολοκλήρωση της διαπραγμάτευσης, για τα εναπομείναντα ζητήματα του πλαισίου Γκουτέρες.
Ο ΔΗΣΥ σημείωσε τα ακόλουθα: α) Η κινητικότητα που καταγράφεται στο κυπριακό πρέπει να αξιοποιηθεί με σοβαρότητα και υπευθυνότητα. β) Παρά το ότι δεν καταγράφηκαν συγκεκριμένα βήματα είναι θετικό ότι συνεχίζεται η διαδικασία. γ) Βασική επιδίωξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου, του διαπραγματευτικού κεκτημένου και των συγκλήσεων που έχουν επιτευχθεί. δ) Η συζήτηση των ΜΟΕ πρέπει να υπηρετεί αποκλειστικά τον στόχο της επανεκκίνησης των συνομιλιών.
Επιπρόσθετα της ανακοίνωσης η Πρόεδρος του ΔΗΣΥ στις δηλώσεις της στάθηκε και στις απαιτήσεις ΄Ερχιουρμαν λέγοντας το εξής: «Αλλά σίγουρα το να μπαίνουν όροι προηγουμένως δεν βοηθά ως θα έπρεπε, ειδικά όροι οι οποίοι είναι ασύμβατοι με την ίδια την ουσία. Υπάρχει σύγκλιση για την πολιτική ισότητα».
Στην δική της τοποθέτηση η ΕΔΕΚ στάθηκε στα ακόλουθα: α) Η επικέντρωση στη συζήτηση ΜΟΕ έχει αποτύχει λόγω τουρκικής αδιαλλαξίας. Η ουσία του κυπριακού τέθηκε στο περιθώριο. Η διαδικασία αποενοχοποιεί την Τουρκία. Επιβάλλεται στροφή στην ουσία. β) Η ΕΔΕΚ απορρίπτει τα σημεία του Πλαισίου Γκουτέρες, που αφορούν την εσωτερική πτυχή του κυπριακού, γιατί συνιστούν απροκάλυπτη λύση Χαλαρής Συνομοσπονδίας και παραβιάζουν τις αρχές και αξίες, το δίκαιο και τις τέσσερεις βασικές ελευθερίες της Ε.Ε.
Το ΔΗΚΟ δεν εξέδωσε ανακοίνωση τότε ως Κόμμα, αλλά αν κάτι είναι αξιοσημείωτο είναι η δήλωση του Προέδρου του σε εκπομπή, που διατύπωσε την άποψη ότι είναι λάθος η καταγραφή των συγκλίσεων. Παρόμοια άποψη διατύπωσαν και ξεχωριστά πρόσωπα και αρθρογράφοι. Μεταξύ αυτών και οι Αντρέας Μαυρογιάννης και Ερατώ Κοζάκου Μαρκουλλή.
Η ΔΗΠΑ στη δική της ανακοίνωση δήλωσε στήριξη στους χειρισμούς του Προέδρου. Επίσης σημείωσε τη δυστοκία στο θέμα των ΜΟΕ. Καλωσόρισε την πρόταση πέντε σημείων του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία βρίσκεται εντός του πλαισίου του ΟΗΕ και των συμφωνημένων παραμέτρων του. Επέκρινε την εμμονή ΄Ερχιουρμαν στους τέσσερεις όρους που θέτει και στήριξη στη συνέχιση της διαδικασίας.
Παρά τις επιμέρους διαφοροποιήσεις στις πιο πάνω τοποθετήσεις, σημειώνω τα εξής σημεία: α) Υπάρχει, κατά πλειοψηφία, υιοθέτηση της ανάγκης να συνεχιστεί η διαδικασία. β) Υιοθέτηση κατά πλειοψηφία της θέσης για συνέχιση της διαδικασίας από το σημείο που οι συνομιλίες διεκόπησαν το 2017, στη βάση του διαπραγματευτικού κεκτημένου και στη βάση του Πλαισίου Γκουτέρες. γ) Απορρίπτονται οι όροι ΄Ερχιουρμαν. δ) Δεν διατυπώνεται αντίθεση στην πρόταση των πέντε σημείων του Προέδρου, παρά τη διαφοροποίηση του Προέδρου του ΔΗΚΟ στο θέμα της καταγραφής των συγκλήσεων. ε) Τέλος υπάρχει ομοφωνία στην ανάγκη η διαδικασία να εισέλθει τάχιστα στη συζήτηση της ουσίας του κυπριακού.
Στο σημείο αυτό θεωρώ σκόπιμο να επαναλάβουμε την πρόταση των πέντε σημείων, την οποία έχει υποβάλει ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και ηγέτης της ε/κ Κοινότητας, στο τραπέζι της Τριμερούς Συνάντησης. Η πρόταση είναι η ακόλουθη:
- Να επαναβεβαιώσουμε τη βάση λύσης του Κυπριακού, σε συνέχεια και της ανακοίνωσης και της σχετικής αναφοράς, η πολιτική ισότητα και στα ψηφίσματα στο κοινό Ανακοινωθέν της 11ης Δεκεμβρίου.
- Τα Ηνωμένα ΄Έθνη να ετοιμάσουν τις συγκλίσεις μέχρι και το Κραν Μοντανά. Οι συγκλίσεις που αφορούν την εσωτερική πτυχή να μοιραστούν με τις δύο κοινότητες, σε αυτές που συμφωνούμε και οι δύο να μείνουν στο έγγραφο. Οι συγκλίσεις που αφορούν τις εξωτερικές πτυχές να μοιραστούν και με τους πέντε συμμετέχοντες και σε αυτές που συμφωνούν και οι πέντε να μείνουν στο έγγραφο.
- Στη βάση αυτού του εγγράφου, ο Γενικός Γραμματέας να συγκαλέσει διευρυμένη διάσκεψη.
- Σε αυτή τη διευρυμένη διάσκεψη, να ανακοινωθεί η επανέναρξη των συνομιλιών στη βάση και του εγγράφου των συγκλίσεων.
5.Πέμπτο, σε εκείνη τη συνάντηση να ανακοινωθεί το άνοιγμα τεσσάρων οδοφραγμάτων: Κόκκινα, Λουρουτζίνα, Μια Μηλιά, Αθηένου – Αγλαντζιά όπως το πρότειναν τα Ηνωμένα ΄Έθνη στη διευρυμένη διάσκεψη του Ιουλίου.
Και την ίδια στιγμή εξεφράσθη η ετοιμότητα της ε/κ πλευράς, σε εκείνη τη συνάντηση, να ανακοινώσει και επιπλέον μονομερή μέτρα για τους Τουρκοκύπριους.
Απ΄ όλα τα πιο πάνω σημεία, το μόνο για το οποίο υπήρξε μια κάποια αμφισβήτηση, βασικά από πρόσωπα και ορισμένους αρθρογράφους στην ε/κ πλευρά είναι, η ανάγκη καταγραφής των συγκλίσεων. Αυτή η πρόταση όμως είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι βρήκε στήριξη στο πρόσωπο του πρώην τ/κ διαπραγματευτή κ. Οζντίλ Ναμί και της κας Ολγκίν. Το πιο ουσιαστικό είναι το γεγονός ότι η Προσωπική Αντιπρόσωπος του Γ.Γ. του ΟΗΕ κ. Αντόνιο Γκουτέρες υπέβαλε αυτή την πρόταση στον Τούρκο ΥΠΕΞ κ. Χακάν Φιντάν. Επίσης αξιοσημείωτο ο τελευταίος την απέρριψε ασυζητητί.
Ως εκ τούτων μπορεί να λεχθεί ότι αυτή η πρόταση αποτελεί ένα κείμενο το οποίο δημιουργεί προϋποθέσεις για ουσιαστικό διάλογο εντός του πλαισίου και των παραμέτρων του ΟΗΕ. Το να παραμείνει το κυπριακό εντός αυτών των πλαισίων, αποτελεί αυτή τη στιγμή την πεμπτουσία της όλης προσπάθειας. Στον αντίποδα αυτής της προσπάθειας βρίσκεται η τουρκική θέση. Η θέση δηλαδή για «λύση» εκτός παραμέτρων του ΟΗΕ. Η θέση της Τουρκίας, φυσικά, οδηγεί αναπόδραστα σε ένα από τα εξής τρία σενάρια: α) Αναβάθμιση του παράνομου μορφώματος στα κατεχόμενα. β) Αποδοχή της καταστροφικής πρότασης περι δύο κρατών. γ) Στη διχοτομική ρύθμιση της Συνομοσπονδίας.
Από τα πιο πάνω, κατά την άποψη μου, προκύπτει ένα θετικό. Παρά το κλίμα οξύτητας και αντιπαράθεσης ενόψει βουλευτικών εκλογών, διαβλέπω τη δυνατότητα σύγκλισης απόψεων σε αρκετά σημεία εντός της ε/κ πλευράς. Μια τέτοια σύγκλιση θα είναι πολύ βοηθητική στην προσπάθεια να εισέλθουμε σε ουσιαστικές συνομιλίες.
Όπως προκύπτει από τη συνάντηση του κ. ΄Ερχιουρμαν με τον Γ.Γ. του Ο.Η.Ε, ο τ/κ ηγέτης επανέλαβε τις γνωστές του θέσεις. Φυσικά αναμενόμενο ότι στην πρώτη του συνάντηση με τον Γ.Γ. του Ο.Η.Ε, δεν θα έκανε στροφή. ΄Αλλωστε για να γίνει η στροφή χρειάζεται η έγκριση της ΄Αγκυρας. Και από ότι φάνηκε από τη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερτογάν, παρά το καλό κλίμα, οι διαφωνίες στα κεφαλαιώδη θέματα παραμένουν αγεφύρωτες.
Η όλη κατάσταση στην περιοχή και κατ΄ επέκταση στα Ελλαδο-τουρκικά και το κυπριακό θα κατευθυνθούν προς συγκεκριμένη πορεία, θετική ή όχι θα φανεί όταν θα ασχοληθούν επιστάμενα με αυτά οι ΗΠΑ.
ΛΕΥΚΩΣΙΑ
12/2/2026
