Ο διπλωματικός θρίαμβος του Ντόναλντ Τραμπ στη Μέση Ανατολή, με την επίτευξη εκεχειρίας στη Γάζα και την απελευθέρωση ομήρων, μονοπώλησε την προηγούμενη εβδομάδα το ενδιαφέρον του διεθνούς Τύπου. Αναλυτές από τη Δύση έως την Ασία περιγράφουν τον «γύρο του θριάμβου» του Αμερικανού Προέδρου, ο οποίος εμφανίζεται ως ο αδιαμφισβήτητος ρυθμιστής των εξελίξεων. Ωστόσο, κάτω από την επιφάνεια της θριαμβολογίας, εκφράζεται έντονος σκεπτικισμός για τη βιωσιμότητα της ειρήνης. Κυριαρχούν τα ερωτήματα για την «επόμενη μέρα», την ανοικοδόμηση της Γάζας και την έλλειψη συγκεκριμένων δεσμεύσεων, με πολλούς να χαρακτηρίζουν το σχέδιο ως μια άνιση συμφωνία που ευνοεί το Ισραήλ και να προειδοποιούν για την ευμετάβλητη φύση του ίδιου του Τραμπ.
Την ίδια στιγμή, το ενδιαφέρον στρέφεται και σε άλλα κρίσιμα μέτωπα. Στην Ανατολική Ασία, η τεχνολογική σύγκρουση ΗΠΑ-Κίνας συνεχίζεται, με το Πεκίνο να φαίνεται πως αποκτά στρατηγικό πλεονέκτημα, καθιστώντας τις αμερικανικές πιέσεις λιγότερο αποτελεσματικές. Παράλληλα, ο πόλεμος στην Ουκρανία παραμένει στο επίκεντρο, με Αμερικανούς αναλυτές να ζητούν κλιμάκωση της στρατιωτικής και οικονομικής πίεσης κατά της Μόσχας. Στον αντίποδα, ο ρωσικός Τύπος προβάλλει τη στρατηγική της χώρας για την ενίσχυση της γεωπολιτικής της επιρροής μέσω διεθνών ενεργειακών έργων, επιβεβαιώνοντας το περίπλοκο παζλ των παγκόσμιων ανταγωνισμών.
Ο Τύπος της Δύσης
«Ο Τραμπ κάνει τον γύρο του θριάμβου, αλλά αποφεύγει ερωτήσεις για το τι έπεται» είναι ο τίτλος της ανάλυσης που δημοσιεύτηκε στους The New York Times στις 13 Οκτωβρίου. Οι συγγραφείς David E. Sanger και Erika Solomon αναλύουν την επίσκεψη του Αμερικανού Προέδρου στο Ισραήλ και την Αίγυπτο, μετά την απελευθέρωση ομήρων και την κήρυξη εκεχειρίας. Η επίσκεψη παρουσιάζεται ως ένας θρίαμβος για τον Τραμπ, ο οποίος έτυχε αποθεωτικής υποδοχής στο Ισραήλ, σε αντίθεση με τον πρωθυπουργό Μπέντζαμιν Νετανιάχου, και διακήρυξε την αυγή μιας «νέας Μέσης Ανατολής». Ωστόσο, οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι ο Τραμπ απέφυγε συστηματικά να αναφερθεί σε κρίσιμα ζητήματα, όπως η ανοικοδόμηση της Γάζας και το πολιτικό μέλλον του παλαιστινιακού λαού. Η σύνοδος κορυφής στην Αίγυπτο χαρακτηρίστηκε περισσότερο από πανηγυρικό κλίμα παρά από ουσιαστικές δεσμεύσεις, με το τελικό έγγραφο να είναι αόριστο. Το άρθρο τονίζει την αντίθεση μεταξύ της θριαμβολογίας του Τραμπ και της πιο επιφυλακτικής στάσης του Νετανιάχου για το οριστικό τέλος του πολέμου. Η προσέγγιση του Τραμπ εστιάζει στη στρατιωτική ισχύ και στα οικονομικά συμφέροντα, παραβλέποντας τις περίπλοκες διπλωματικές και ανθρωπιστικές διαστάσεις της σύγκρουσης, αφήνοντας αναπάντητο το ερώτημα για το τι πραγματικά έπεται.
Στο άρθρο γνώμης με τίτλο «Ο πόλεμος στη Γάζα τελείωσε, λέει ο Τραμπ. Τώρα ποιος θα είναι υπεύθυνος για τη διατήρηση της ειρήνης;», που δημοσιεύτηκε στον The Guardian στις 13 Οκτωβρίου, ο συγγραφέας Roy Schwartz αναλύει το πανηγυρικό κλίμα στο Ισραήλ μετά την επιστροφή των ομήρων, αντιπαραβάλλοντάς το με τις εικόνες της απόλυτης καταστροφής στη Γάζα. Ο Schwartz υποστηρίζει ότι, ενώ οι Ισραηλινοί απολαμβάνουν την αίσθηση της νίκης, η εστίαση μετατοπίζεται πλέον στην «επόμενη μέρα» και στην αποκατάσταση της Γάζας υπό διεθνή εποπτεία, μια διαδικασία που ξεκινά με τη σύνοδο κορυφής στην Αίγυπτο. Ο συγγραφέας επισημαίνει τη διστακτικότητα του πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου, ο οποίος απέρριψε την πρόσκληση στη σύνοδο, δείχνοντας απροθυμία να δεσμευτεί σε ένα σχέδιο που δεν προσφέρει άμεσα οφέλη στο Ισραήλ. Παράλληλα, τονίζει τον κυρίαρχο ρόλο του Ντόναλντ Τραμπ, τον οποίο η ισραηλινή κοινή γνώμη θεωρεί τον πραγματικό σωτήρα, σε αντίθεση με τον Νετανιάχου. Ωστόσο, το άρθρο κλείνει με μια προειδοποίηση: ο Τραμπ μπορεί να έχει τερματίσει τον πόλεμο, αλλά η προσοχή του είναι ευμετάβλητη. Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει ποιος θα αναλάβει το δύσκολο έργο της διατήρησης της ειρήνης όταν ο Αμερικανός πρόεδρος στρέψει το ενδιαφέρον του αλλού.
Στην ανάλυση με τίτλο «Ποιες είναι οι πιθανότητες να διαρκέσει το ειρηνευτικό σχέδιο του Τραμπ;», που δημοσιεύτηκε στην EL PAÍS (ημερομηνία πρόσβασης 16 Οκτωβρίου), ο συγγραφέας Andrea Rizzi αναλύει τις δυνάμεις που ωθούν προς αντίθετες κατευθύνσεις, αξιολογώντας την ανθεκτικότητα της εύθραυστης αυτής πρωτοβουλίας για τη Γάζα. Από τη μία πλευρά, υπάρχουν λόγοι αισιοδοξίας. Η πρωτοφανής πίεση που ασκεί ο Τραμπ, υποκινούμενη από προσωπικές φιλοδοξίες (βραβείο Νόμπελ), οικονομικά συμφέροντα και γεωπολιτικούς υπολογισμούς, είναι ο βασικός μοχλός. Επιπλέον, το περιφερειακό πλαίσιο είναι ευνοϊκό, με τη Χαμάς αποδυναμωμένη και απομονωμένη και τα σουνιτικά κράτη να στηρίζουν το σχέδιο. Η κόπωση τόσο του πληθυσμού της Γάζας όσο και της ισραηλινής κοινωνίας λειτουργεί επίσης ως ανάχωμα σε μια νέα κλιμάκωση. Από την άλλη, τα εμπόδια είναι τεράστια. Το σχέδιο απαιτεί ουσιαστικά την παράδοση της Χαμάς χωρίς εγγυήσεις, ενώ ο Νετανιάχου αντιμετωπίζει την αντίδραση των ακροδεξιών του εταίρων που απορρίπτουν οποιαδήποτε παραχώρηση. Η αστάθεια του ίδιου του Τραμπ και τα κενά του σχεδίου σε κρίσιμα ζητήματα, όπως ο αφοπλισμός, αποτελούν σοβαρούς κινδύνους. Ο συγγραφέας καταλήγει ότι ο καθοριστικός παράγοντας για την επιτυχία θα είναι η διατήρηση της αμερικανικής πίεσης προς το Ισραήλ, το οποίο βρίσκεται σε πρωτοφανή διπλωματική απομόνωση.
Στο άρθρο με τίτλο «Ο ρεαλιστικός οπορτουνισμός του Τραμπ», που δημοσιεύτηκε στις 13 Οκτωβρίου στην Corriere della Sera, ο συγγραφέας Federico Rampini υποστηρίζει ότι η εξωτερική πολιτική του Αμερικανού Προέδρου δεν ακολουθεί μια συνεκτική ιδεολογία, αλλά έναν «ρεαλιστικό οπορτουνισμό» που προκαλεί σύγχυση με τις συνεχείς στρατηγικές εναλλαγές του. Ο συγγραφέας απορρίπτει τον χαρακτηρισμό «απομονωτιστής», επισημαίνοντας την αποφασιστική του παρέμβαση στη Μέση Ανατολή. Μέσα από σύντομες και δυναμικές ενέργειες, όπως ο βομβαρδισμός των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν, ο Τραμπ κατάφερε να επαναβεβαιώσει την αμερικανική πρωτοκαθεδρία στην περιοχή, αντιστρέφοντας την εικόνα της αποχώρησης από το Αφγανιστάν επί Μπάιντεν. Αυτή η στρατηγική δεν αφορά «ατέρμονους πολέμους», αλλά την επίδειξη ισχύος για την αναδιαμόρφωση των γεωπολιτικών ισορροπιών. Ο Rampini τονίζει ότι η ίδια τακτική εφαρμόζεται και σε άλλα μέτωπα, έχοντας ήδη πετύχει τον στόχο του για αύξηση των αμυντικών δαπανών του ΝΑΤΟ. Η σχέση του με ηγέτες όπως ο Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ έχει μετατραπεί σε ένα ρεαλιστικό παιχνίδι ισχύος. Καταληκτικά, ο Rampini περιγράφει το «Δόγμα Τραμπ» ως μια μορφή «δημιουργικής αστάθειας», που στοχεύει στην αποκατάσταση της αμερικανικής ηγεμονίας μέσω της αξιοποίησης ευκαιριών και της ψυχρής εκτίμησης των συσχετισμών δύναμης, αντιμετωπίζοντας τους αντιπάλους ως «χάρτινες τίγρεις».
Ο Τύπος της Μέσης Ανατολής
Το άρθρο «Οι παρατάξεις ήταν παρούσες, και ο νόμιμος εκπρόσωπος του παλαιστινιακού λαού παραμερίστηκε» του Baha Rahal, που δημοσιεύτηκε στο Al-Quds (ημερομηνία πρόσβασης 15 Οκτωβρίου), εξετάζει τις πολιτικές διεργασίες γύρω από τις διαπραγματεύσεις στο Σαρμ Ελ Σέιχ υπό αιγυπτιακή και καταριανή αιγίδα, οι οποίες στοχεύουν σε συμφωνία για τον τερματισμό της γενοκτονίας στη Γάζα. Ο συγγραφέας επισημαίνει ότι, μολονότι οι συνομιλίες βασίζονται στο σχέδιο Τραμπ –το οποίο θεωρείται προκατειλημμένο υπέρ της ισραηλινής πλευράς–, περιλαμβάνουν θετικά στοιχεία όπως η κατάπαυση του πυρός, η παύση εκτοπισμών και η παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας. Παρά ταύτα, ο Rahal τονίζει ότι η εσκεμμένη περιθωριοποίηση της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (ΟΑΠ) ενισχύει τις εσωτερικές διαιρέσεις και αποδυναμώνει τη νομιμότητα της παλαιστινιακής πολιτικής φωνής. Υπογραμμίζει επίσης τη σύμπλευση Τραμπ και Νετανιάχου, αλλά και τη συνενοχή ορισμένων παλαιστινιακών φατριών όπως της Χαμάς, στην αποδυνάμωση της ΟΑΠ, ιδιαίτερα μετά τη διεθνή αναγνώριση του παλαιστινιακού κράτους από ευρωπαϊκές χώρες. Τέλος, ο συγγραφέας καλεί σε εθνική ενότητα, υπέρβαση φατριασμού και υπεύθυνη επαναξιολόγηση της στρατηγικής, ώστε να διασφαλιστεί η επιβίωση του λαού και η διατήρηση της παλαιστινιακής γης και υπόστασης.
Στο άρθρο με τίτλο «Το τέλος του πολέμου στη Γάζα θα μπορούσε να ανοίξει την πόρτα σε μεγάλες διπλωματικές αλλαγές στη Μέση Ανατολή», που δημοσιεύτηκε στην Haaretz στις 14 Οκτωβρίου, ο συγγραφέας Amos Harel αναλύει τις πολιτικές προεκτάσεις που προκύπτουν μετά την επιστροφή 20 Ισραηλινών ομήρων. Το γεγονός αυτό σηματοδοτεί την αρχή της επούλωσης για την ισραηλινή κοινωνία, παρότι 24 σοροί παραμένουν αγνοούμενες. Ο Harel υποστηρίζει ότι το τέλος των εχθροπραξιών, υπό την ισχυρή πίεση του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, δημιουργεί μια μοναδική ευκαιρία για διπλωματικές εξελίξεις, όπως η εξομάλυνση των σχέσεων με αραβικά και μουσουλμανικά κράτη. Ωστόσο, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα δίλημμα: από τη μία, οι δελεαστικές διπλωματικές και οικονομικές ευκαιρίες, και από την άλλη, η αντίδραση των ακροδεξιών εταίρων του στον κυβερνητικό συνασπισμό. Αυτή η ένταση φάνηκε ήδη με την ακύρωση σχεδίων για σύνοδο κορυφής. Ο Τραμπ στηρίζει ανοιχτά τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, παρεμβαίνοντας ακόμη και στα εσωτερικά της χώρας. Ο συγγραφέας καταλήγει ότι η πρόοδος εξαρτάται από την πίεση που θα ασκήσει ο Τραμπ και από την ικανότητα του Ισραήλ να επιδείξει διπλωματική ευελιξία αντί να εμμένει στη στρατιωτική ισχύ, σημειώνοντας την αποφυγή της ισραηλινής κυβέρνησης να αναλάβει ευθύνη για την 7η Οκτωβρίου.
Ο Τύπος της Ασίας
Ο Abdul Khalik στην ανάλυσή του με τίτλο «Μια παύση της βίας δεν είναι ούτε ειρήνη ούτε δικαιοσύνη», που δημοσιεύτηκε στους The Jakarta Times (ημερομηνία πρόσβασης 16 Οκτωβρίου), ασκεί δριμεία κριτική στο ειρηνευτικό σχέδιο για τη Γάζα, το οποίο χαρακτηρίζει ως μια βαθιά άνιση και άδικη συμφωνία. Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι το Ισραήλ, μέσω της καταστροφικής του εκστρατείας, έχει φτάσει στο σημείο να κερδίζει συμπάθεια απλώς και μόνο επειδή σταματά προσωρινά τη «σφαγή», αναγκάζοντας τον κόσμο να αισθάνεται ευγνωμοσύνη για το ελάχιστο. Το σχέδιο, που διαμορφώθηκε αποκλειστικά από τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου, επισημοποιεί τις μακροχρόνιες απαιτήσεις του Ισραήλ: εδαφικό έλεγχο, ασφάλεια και την Ιερουσαλήμ ως αδιαίρετη πρωτεύουσα, προσφέροντας στους Παλαιστίνιους μόνο υποσχέσεις για οικονομική βοήθεια και περιορισμένη αυτονομία, χωρίς πραγματική κυριαρχία. Το άρθρο παρομοιάζει τη στρατηγική του Ισραήλ με την έννοια του «καταναγκαστικού ελέγχου», που συναντάται σε περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας. Δεν πρόκειται απλώς για βία, αλλά για ένα συνεχές σύστημα κυριαρχίας που περιλαμβάνει περιορισμούς, στέρηση πόρων και εξευτελισμό, με απώτερο σκοπό να καταστήσει κάθε αντίσταση μάταιη και την εξάρτηση αναπόφευκτη.
«Γιατί η Κίνα εξακολουθεί να έχει το πάνω χέρι στις εμπορικές συνομιλίες με τις ΗΠΑ», είναι ο τίτλος της ανάλυσης που δημοσιεύτηκε στην South China Morning Post στις 14 Οκτωβρίου και υπογράφεται από τον Stanley Chao. Το κείμενο υποστηρίζει ότι η Κίνα έχει πλέον αποκτήσει στρατηγικό πλεονέκτημα έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών στις τεχνολογικές και εμπορικές τους σχέσεις. Ο συγγραφέας εξηγεί ότι το Πεκίνο αντέστρεψε το σκηνικό επιβάλλοντας δικούς του περιορισμούς στην αγορά αμερικανικών τσιπ, γεγονός που αποδυναμώνει την παραδοσιακή εξάρτηση των κινεζικών επιχειρήσεων από την αμερικανική τεχνολογία. Οι απειλές του προέδρου Τραμπ για πρόσθετους δασμούς και αποχώρηση από διεθνείς συναντήσεις αποκαλύπτουν, κατά τον Chao, την έλλειψη πραγματικής διαπραγματευτικής ισχύος. Παρά τις αμερικανικές κυρώσεις, κινεζικές εταιρείες όπως η Huawei ανέκαμψαν εντυπωσιακά, επενδύοντας στην εγχώρια έρευνα και ανάπτυξη. Παράλληλα, νεοφυείς επιχειρήσεις όπως η DeepSeek πέτυχαν αξιοσημείωτες καινοτομίες στην τεχνητή νοημοσύνη, αξιοποιώντας κινεζικής κατασκευής μικροτσίπ. Αν και η Κίνα παραμένει ακόμη μερικά χρόνια πίσω στην παραγωγή κορυφαίας τεχνολογίας, το άρθρο καταλήγει ότι η αυτοδύναμη πορεία της και οι νέοι εξαγωγικοί περιορισμοί δείχνουν πως πλησιάζει γρήγορα την τεχνολογική αυτάρκεια, καθιστώντας τις πιέσεις των ΗΠΑ ολοένα λιγότερο αποτελεσματικές.
Ο Τύπος της Ρωσίας και της Ουκρανίας
Στην ανάλυση με τίτλο «Το μέλλον της Ρωσίας κοστίζει πολύ ακριβά», δημοσιευμένο στο RIA Novosti στις 15 Οκτωβρίου από τον Sergey Savchuk, αναλύει τη σημασία και τα οφέλη των διεθνών έργων της ρωσικής κρατικής εταιρείας Rosatom. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί ως παράδειγμα την κατασκευή του πυρηνικού σταθμού στο Φαρίς της περιοχής Τζιζάκ στο Ουζμπεκιστάν, όπου θα χρησιμοποιηθούν ρωσικοί μικροί αντιδραστήρες RITM‑200N. Τονίζει ότι το έργο χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από την ουζμπεκική πλευρά και συμβάλλει στην ενίσχυση της ρωσικής βιομηχανικής αλυσίδας, καθώς τα κονδύλια επιστρέφουν σε ρωσικές επιχειρήσεις και εργαζομένους. Παράλληλα επισημαίνει πως τέτοιες μακροπρόθεσμες συνεργασίες, με ορίζοντα τουλάχιστον 60 ετών, εξασφαλίζουν σταθερή απασχόληση, συνεχή τεχνολογική αναβάθμιση και έσοδα από καύσιμα και συντήρηση. Ο Savchuk υπογραμμίζει και τη γεωπολιτική διάσταση: μέσα από την εκπαίδευση τοπικών ειδικών και την παροχή τεχνογνωσίας, η Ρωσία ενισχύει τη φιλική της επιρροή και καλλιεργεί ρωσόφωνες τεχνικές ελίτ στο εξωτερικό. Τέλος, σημειώνει ότι τα διεθνή έργα επιτρέπουν στη ρωσική πυρηνική βιομηχανία να διατηρεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι χωρών όπως οι ΗΠΑ, η Γαλλία και η Βρετανία, που έχουν χάσει μεγάλο μέρος των σχετικών τους δυνατοτήτων.
Το άρθρο «Κλιμάκωση ή παράδοση: Μόνο η πίεση μπορεί να αναγκάσει τον Πούτιν να διαπραγματευθεί», που δημοσιεύθηκε στην ενημερωτική ιστοσελίδα Kyiv Post στις 15 Οκτωβρίου από τον Alex Raufoglu, παρουσιάζει τις εκτιμήσεις Αμερικανών στρατιωτικών αναλυτών σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία και τη στάση του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν δεν θα επιδιώξει ειρήνη χωρίς ισχυρή εξωτερική πίεση. Προτείνουν την άμεση ενίσχυση του Κιέβου με όπλα μακράς εμβέλειας, όπως πυραύλους τύπου Tomahawk, και την επιβολή αυστηρών εμπορικών κυρώσεων σε χώρες που στηρίζουν εμμέσως τη ρωσική πολεμική οικονομία, κυρίως την Κίνα, την Ινδία και την Τουρκία. Στόχος είναι να περιοριστούν τα έσοδα της Μόσχας από τα ορυκτά καύσιμα, που χρηματοδοτούν σχεδόν το 40% του ρωσικού προϋπολογισμού. Παράλληλα, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η Ρωσία βελτιώνει τις στρατιωτικές της τεχνολογίες, όπως τα drones με οπτικές ίνες, αυξάνοντας τις πιέσεις στο ουκρανικό μέτωπο. Ενόψει της επίσκεψης του προέδρου Ζελένσκι στην Ουάσιγκτον, τονίζουν ότι η διπλωματία του πρέπει να εναρμονιστεί με τις προτεραιότητες του Τραμπ, καθώς μόνο η συνδυασμένη στρατιωτική και οικονομική πίεση μπορεί, κατά τους ειδικούς, να υποχρεώσει τον Πούτιν να διαπραγματευθεί ουσιαστικά.
